{"id":3301728,"date":"2025-08-29T23:17:32","date_gmt":"2025-08-29T21:17:32","guid":{"rendered":"http:\/\/nhub.news\/?p=3301728"},"modified":"2025-08-30T00:28:01","modified_gmt":"2025-08-29T22:28:01","slug":"to-zawsze-jest-na-krawedzi-i-maly-problem-szybko-staje-sie-katastrofa-czy-pokazy-sa-tego-warte","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nhub.news\/de\/2025\/08\/to-zawsze-jest-na-krawedzi-i-maly-problem-szybko-staje-sie-katastrofa-czy-pokazy-sa-tego-warte\/","title":{"rendered":"To zawsze jest na kraw\u0119dzi i ma\u0142y problem szybko staje si\u0119 katastrof\u0105. Czy pokazy s\u0105 tego warte?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b>Pokazy lotnicze nieuchronnie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z ryzykiem. Jednak to nie jest tak, \u017ce pilot po starcie daje si\u0119 ponie\u015b\u0107 fantazji i popisuje si\u0119, jak najlepiej potrafi. Akrobacje s\u0105 planowane, zatwierdzane i \u0107wiczone. Niezale\u017cnie od tego nawet drobny b\u0142\u0105d czy usterka s\u0105 na wag\u0119 \u017cycia. Czy warto?<\/b><br \/>\nW czwartek kosztowa\u0142o to \u017cycie ojca, m\u0119\u017ca i jednego z najcenniejszych dla pa\u0144stwa pilot\u00f3w, majora Macieja &#8222;Slaba&#8220; Krakowiana. Bardzo do\u015bwiadczonego lotnika, kt\u00f3ry za sterami F-16 sp\u0119dzi\u0142 ponad 1200 godzin i nale\u017ca\u0142 elitarnego grona pilot\u00f3w pokazowych tworz\u0105cych Tiger Demo Team Poland. Podobne manewry wykonywa\u0142 mn\u00f3stwo razy. Dopiero co pod koniec lipca otrzyma\u0142 presti\u017cow\u0105 nagrod\u0119 publiczno\u015bci &#8222;As the Crow Flies&#8220; na pokazach lotniczych RIAT w Wielkiej Brytanii, za &#8222;agresywny i mocny pokaz&#8220;. <br \/> REKLAMA <\/p>\n<p>Nagranie jednego z pokaz\u00f3w mjr. Krakowianina na RIAT 2025<\/p>\n<p>Dodatkowo zniszczeniu uleg\u0142 jeden z 48 polskich F-16, czyli w praktyce oko\u0142o 2 procent naszego najcenniejszego uzbrojenia. W spos\u00f3b nieuchronny po raz kolejny rozgrzewa to dyskusj\u0119 o tym, czy pokazy akrobacji w wykonaniu pilot\u00f3w wojskowych i na maszynach bojowych maj\u0105 sens. Do tematu odni\u00f3s\u0142 si\u0119 nawet najwa\u017cniejszy \u017co\u0142nierz RP, czyli szef Sztabu Generalnego genera\u0142 Wies\u0142aw Kuku\u0142a. Przyzna\u0142, \u017ce sam by\u0142 do tematu nastawiony sceptycznie, ale przekona\u0107 mia\u0142 go sam poleg\u0142y wczoraj pilot, major Krakowian.<br \/> Jest do\u015bwiadczenie, jest plan, ale ryzyko te\u017c<br \/>Podobne katastrofy s\u0105 w spos\u00f3b nierozerwany zwi\u0105zany z pokazami lotniczymi. 12 lipca 2024 na lotnisku Gdynia Babie Do\u0142y rozbi\u0142 si\u0119 samolot szkoleniowy M-346 Bielik, te\u017c podczas treningu przed pokazami. Te\u017c wlecia\u0142 w ziemi\u0119, a pilot mjr Robert &#8222;Killer&#8220; Je\u0142 nie zdo\u0142a\u0142 si\u0119 katapultowa\u0107. 24 wrze\u015bnia 2017 we W\u0142oszech podczas pokaz\u00f3w lotniczych w Terracina w\u0142oski my\u015bliwiec Eurofighter wlecia\u0142 w tafl\u0119 wody pod koniec manewru bardzo podobnego do tego, kt\u00f3ry sko\u0144czy\u0142 si\u0119 katastrof\u0105 w Radomiu. Pilot te\u017c si\u0119 nie zdo\u0142a\u0142 katapultowa\u0107. Przyk\u0142ady mo\u017cna mno\u017cy\u0107. Katastrofy podczas pokaz\u00f3w zdarzaj\u0105 si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie regularnie.<br \/>Nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 faktu, \u017ce dynamiczne manewry na ma\u0142ej wysoko\u015bci wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z podwy\u017cszonym ryzykiem. Znaczne pr\u0119dko\u015bci, du\u017ce przeci\u0105\u017cenia, brak miejsca na pope\u0142nienie b\u0142\u0119du czy czasu na ucieczk\u0119 w wypadku awarii\u2026 Piloci nie s\u0105 jednak samob\u00f3jcami, cho\u0107 pewna agresywno\u015b\u0107 w dzia\u0142aniu i sk\u0142onno\u015b\u0107 do podejmowania skalkulowanego ryzyka jest piel\u0119gnowana w\u015br\u00f3d tych lataj\u0105cych na maszynach my\u015bliwskich. Do wykonywania akrobacji dopuszczani s\u0105 tylko ci do\u015bwiadczeni. Ca\u0142y pokaz jest szczeg\u00f3\u0142owo planowany. Jaka figura po jakiej figurze, na jakiej wysoko\u015bci zaczynana i ko\u0144czona, jaka pr\u0119dko\u015b\u0107, w jakiej pozycji, \u017ceby nie przelatywa\u0107 za blisko publiczno\u015bci i tak dalej. Plan jest nast\u0119pnie zatwierdzany w samym zespole akrobacyjnym, a potem jeszcze na poziomie organizatora pokaz\u00f3w, kt\u00f3ry musi zdoby\u0107 akceptacj\u0119 dla ca\u0142ej imprezy od urz\u0119du nadzoruj\u0105cego w danym pa\u0144stwie lotnictwo. <\/p>\n<p>Nie jest to wi\u0119c od pocz\u0105tku do ko\u0144ca u\u0142a\u0144ska fantazja pilota, kt\u00f3rego wyszkolenie kosztowa\u0142o pa\u0144stwo miliony dolar\u00f3w w samolocie kosztuj\u0105cym ich co najmniej kilkana\u015bcie. Planowanie i kontrolowanie pokaz\u00f3w jest napisane krwi\u0105 tych pilot\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c w nich zgin\u0119li oraz wielu widz\u00f3w, kt\u00f3rzy stali si\u0119 przypadkowymi ofiarami wypadk\u00f3w. Nie ma co si\u0119 jednak oszukiwa\u0107, \u017ce bezpiecze\u0144stwo jest jedynym kryterium, a piloci, b\u0119d\u0105c w powietrzu, wykonuj\u0105 ca\u0142y plan idealnie co do joty i nigdy nie robi\u0105 odst\u0119pstw. Celowo czy przypadkowo. Pokazy s\u0105 po to, \u017ceby robi\u0107 wra\u017cenie na publiczno\u015bci i pokaza\u0107 umiej\u0119tno\u015bci lotnika oraz mo\u017cliwo\u015bci maszyny. Bez niskich i szybkich przelot\u00f3w, oraz gwa\u0142townych i widowiskowych manewr\u00f3w emocje t\u0142umu zawsze b\u0119d\u0105 mniejsze. Loty pokazowe z zasady s\u0105 blisko &#8222;kraw\u0119dzi&#8220;, a w takiej sytuacji najmniejszy b\u0142\u0105d czy nawet drobna usterka mo\u017ce oznacza\u0107 gwa\u0142town\u0105 katastrof\u0119. <\/p>\n<p> Kiedy przeczytasz ten tytu\u0142, pilota ju\u017c nie b\u0119dzie Drobna pomy\u0142ka i otarcie si\u0119 o \u015bmier\u0107<br \/>W 2003 roku w USA przydarzy\u0142 si\u0119 niezwykle podobny wypadek z udzia\u0142em F-16. Pilot elitarnego zespo\u0142u akrobacyjnego Thunderbirds wzbi\u0142 si\u0119 do pokazu podczas air show w bazie Mountain Home w stanie Idaho. 31-letni kapitan Chris Stricklin by\u0142 do\u015bwiadczony. Sp\u0119dzi\u0142 1500 godzin w powietrzu, by\u0142 instruktorem i egzaminatorem. Nied\u0142ugo po starcie mia\u0142 wykona\u0107 tak zwany wywr\u00f3t. Czyli obr\u00f3ci\u0107 maszyn\u0119 na plecy, skierowa\u0107 j\u0105 w d\u00f3\u0142, po czym wyr\u00f3wna\u0107 po zawr\u00f3ceniu. Zabrak\u0142o mu jednak wysoko\u015bci i F-16 uderzy\u0142 w ziemi\u0119, zanim pilot zdo\u0142a\u0142 wyr\u00f3wna\u0107 lot. Kapitan Stricklin mia\u0142 jednak wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia ni\u017c mjr Krakowianin. Na czas zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce nie wyci\u0105gnie i zainicjowa\u0142 dzia\u0142anie katapulty. System wystrzeli\u0142 go z samolotu mniej ni\u017c sekund\u0119 przed tym, jak ten uderzy\u0142 w ziemi\u0119 i zamieni\u0142 si\u0119 w kul\u0119 ognia. Pilot wyszed\u0142 z wypadku z lekkimi obra\u017ceniami. Moment jego katapultowania si\u0119 uwieczni\u0142 fotograf zespo\u0142u Thnderbirds. Zdj\u0119cie pozostaje jednym z ikonicznych w \u015bwiecie lotnictwa (jest za\u0142\u0105czone na pocz\u0105tku tekstu).<\/p>\n<p>Dochodzenie w sprawie wypadku wykaza\u0142o, \u017ce pilot pope\u0142ni\u0142 b\u0142\u0105d. Zacz\u0105\u0142 manewr na zbyt niskiej wysoko\u015bci zaledwie 1670 st\u00f3p (509 metr\u00f3w) nad ziemi\u0105, zamiast przewidzianych dla tego manewru 2500 st\u00f3p (762 metry). Kapitan wykona\u0142 ten manewr wcze\u015bniej w spos\u00f3b bezpieczny oko\u0142o 200 razy. W r\u00f3\u017cnych warunkach i w r\u00f3\u017cnych miejscach. Ten jeden raz nie wysz\u0142o. Istotnie przyczyni\u0142 si\u0119 do tego wysoko\u015bciomierz standardowo ustawiony na pokazywanie wysoko\u015bci wzgl\u0119dem poziomu morza. Baza Mountain Home jest oko\u0142o 1000 st\u00f3p wy\u017cej ni\u017c macierzysta baza zespo\u0142u Thunerbirds w Nellis. W raporcie stwierdzono, \u017ce pilot z jakiego\u015b powodu ten jeden raz automatycznie nieprawid\u0142owo przeprowadzi\u0142 kalkulacje, odczytuj\u0105c wskazanie instrumentu, by\u0107 mo\u017ce automatycznie my\u015bl\u0105c kategoriami treningu w macierzystej bazie. Za\u0142o\u017cy\u0142, \u017ce jest ju\u017c na bezpiecznej wysoko\u015bci do wykonania manewru, ale faktycznie ziemia by\u0142a 1000 st\u00f3p bli\u017cej.<br \/>Po wypadku w zespole zmieniono zasady komunikacji pilota z kontrolerem na ziemi, kt\u00f3remu musi po kolei zg\u0142asza\u0107, na jakiej wysoko\u015bci zaczyna manewr. Od 2004 roku piloci nie przeliczaj\u0105 sami wysoko\u015bci nad poziomem morza na wysoko\u015b\u0107 nad poziomem ziemi, aby j\u0105 potem przekaza\u0107, tylko po prostu odczytuj\u0105, co pokazuje instrument, aby by\u0142o pro\u015bciej i mniej obci\u0105\u017caj\u0105co. Cz\u0142owiek stoj\u0105cy na ziemi ma zweryfikowa\u0107, czy wysoko\u015b\u0107 jest bezpieczna. Dodatkowo zarz\u0105dzono, \u017ce od tej pory wywroty mo\u017cna zaczyna\u0107 dopiero na wysoko\u015bci 3500 st\u00f3p. Podobnego wypadku Thudnerbirds ju\u017c nie mieli. <\/p>\n<p> Zmusili\u015bmy wojsko do ujawnienia raportu z katastrofy MiG-29 Czy warto?<br \/>Tego rodzaju wydarzenia pokazuj\u0105, \u017ce nawet je\u015bli pilot jest bardzo do\u015bwiadczony, panuj\u0105 dobre warunki atmosferyczne, akrobacje zaplanowano, prze\u0107wiczono i na dodatek na ziemi jest kontroler pozostaj\u0105cy w sta\u0142ej \u0142\u0105czno\u015bci, to i tak ryzyko pozostaje. Ludzki b\u0142\u0105d, nag\u0142a zmiana warunk\u00f3w, usterka techniczna. Wiele mo\u017ce si\u0119 sta\u0107. Niezmiennym pytaniem w takich sytuacjach jest to, czy warto podejmowa\u0107 takie ryzyko. Zw\u0142aszcza \u017ce chodzi o bardzo cennych dla pa\u0144stwa pilot\u00f3w oraz ich maszyny. Amerykanie w opisanym wypadku stracili F-16 u\u017cywanego tylko do pokaz\u00f3w, jednego z dobrze ponad tysi\u0105ca w s\u0142u\u017cbie. Polska straci\u0142a jeden z 48 pe\u0142noprawnych bojowych. Jak wida\u0107 ze wpisu samego genera\u0142a Kuku\u0142y, ocena zasadno\u015bci podejmowania takiego ryzyka jest \u017ar\u00f3d\u0142em dyskusji w samym wojsku. Nawet w\u015br\u00f3d pilot\u00f3w F-16 nie ma jednomy\u015blno\u015bci w tym temacie i nie brakuje takich, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 akrobacje, za delikatnie rzecz ujmuj\u0105c, ma\u0142o rozs\u0105dn\u0105 i warto\u015bciow\u0105 rzecz. Zb\u0119dne nara\u017canie ludzi i sprz\u0119tu dla uciechy t\u0142umu i autopromocji wy\u017cszych oficer\u00f3w przed politykami.<br \/>Nie brakuje jednak te\u017c takich, kt\u00f3rych zdaniem to niezwykle cenne narz\u0119dzie promowania si\u0142 zbrojnych i wspomagaj\u0105ce rekrutacj\u0119. We wspomnieniach pilot\u00f3w regularnie mo\u017cna spotka\u0107 informacj\u0119, \u017ce do podj\u0119cia tej ekscytuj\u0105cej, ale te\u017c niezwykle wymagaj\u0105cej kariery, zach\u0119ci\u0142y ich akrobacje maszyn bojowych, kt\u00f3re ogl\u0105dali jako m\u0142odzi ludzie gdzie\u015b na pokazach. Argumentem jest te\u017c pozostawianie w kontakcie ze spo\u0142ecze\u0144stwem, kt\u00f3re wojsko finansuje. Prezentowaniem sprz\u0119tu i umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re powstaj\u0105 za pieni\u0105dze podatnik\u00f3w. Ameryka\u0144skie lotnictwo wojskowe USAF w ten spos\u00f3b opisuje misj\u0119 wspomnianego zespo\u0142u Thunderbirds: wspieranie rekrutacji i utrzymywania personelu w s\u0142u\u017cbie, wzmacnianie wiary spo\u0142ecze\u0144stwa w USAF poprzez prezentowanie profesjonalizmu jego \u017co\u0142nierzy, wzmacnianie morale i ducha wsp\u00f3lnoty USAF, wsparcie relacji lotnictwa ze spo\u0142ecze\u0144stwem, reprezentowanie USA i ich si\u0142 zbrojnych za granic\u0105.<br \/>Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0144stw NATO i nie tylko, u\u017cywaj\u0105c podobnych argument\u00f3w, uzasadnia istnienie zespo\u0142\u00f3w demonstracyjnych w swoich si\u0142ach lotniczych. Przez lata Niemcy byli jednymi z wi\u0119kszych odszczepie\u0144c\u00f3w i nie posiadali \u017cadnego sformalizowanego. Jednak na przestrzeni ostatniej dekady zmienili zdanie, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na konieczno\u015b\u0107 poprawienia wizerunku i promocji wojska maj\u0105cego powa\u017cne problemy z rekrutacj\u0105. Dzisiaj akrobacje wykonuj\u0105 piloci na bojowych Eurofighterach i Tornadach, a nawet na transportowych A400 i \u015bmig\u0142owcach NH90, pod wsp\u00f3lnym szyldem \u2033Display Team Germany\u2033. Ewidentnie warto\u015b\u0107 akrobacji maszyn wojskowych jest wi\u0119c dostrzegana nawet w tych krajach, kt\u00f3re stereotypowo nie s\u0142yn\u0105 z u\u0142a\u0144skiej fantazji. Kwesti\u0105 kluczow\u0105 pozostaje robienie tego w spos\u00f3b mo\u017cliwie bezpieczny. W Polsce przez dekady si\u0119 udawa\u0142o. Teraz niestety na przestrzeni nieco ponad roku dosz\u0142o do dw\u00f3ch tragicznych katastrof.<\/p>\n<p> Zobacz wideo<\/p>\n<p> W czwartek kosztowa\u0142o to \u017cycie ojca, m\u0119\u017ca i jednego z najcenniejszych dla pa\u0144stwa pilot\u00f3w, majora Macieja &#8222;Slaba&#8220; Krakowiana. Bardzo do\u015bwiadczonego lotnika, kt\u00f3ry za sterami F-16 sp\u0119dzi\u0142 ponad 1200 godzin i nale\u017ca\u0142 elitarnego grona pilot\u00f3w pokazowych tworz\u0105cych Tiger Demo Team Poland. Podobne manewry wykonywa\u0142 mn\u00f3stwo razy. Dopiero co pod koniec lipca otrzyma\u0142 presti\u017cow\u0105 nagrod\u0119 publiczno\u015bci &#8222;As the Crow Flies&#8220; na pokazach lotniczych RIAT w Wielkiej Brytanii, za &#8222;agresywny i mocny pokaz&#8220;.Dodatkowo zniszczeniu uleg\u0142 jeden z 48 polskich F-16, czyli w praktyce oko\u0142o 2 procent naszego najcenniejszego uzbrojenia. W spos\u00f3b nieuchronny po raz kolejny rozgrzewa to dyskusj\u0119 o tym, czy pokazy akrobacji w wykonaniu pilot\u00f3w wojskowych i na maszynach bojowych maj\u0105 sens. Do tematu odni\u00f3s\u0142 si\u0119 nawet najwa\u017cniejszy \u017co\u0142nierz RP, czyli szef Sztabu Generalnego genera\u0142 Wies\u0142aw Kuku\u0142a. Przyzna\u0142, \u017ce sam by\u0142 do tematu nastawiony sceptycznie, ale przekona\u0107 mia\u0142 go sam poleg\u0142y wczoraj pilot, major Krakowian.Podobne katastrofy s\u0105 w spos\u00f3b nierozerwany zwi\u0105zany z pokazami lotniczymi. 12 lipca 2024 na lotnisku Gdynia Babie Do\u0142y rozbi\u0142 si\u0119 samolot szkoleniowy M-346 Bielik, te\u017c podczas treningu przed pokazami. Te\u017c wlecia\u0142 w ziemi\u0119, a pilot mjr Robert &#8222;Killer&#8220; Je\u0142 nie zdo\u0142a\u0142 si\u0119 katapultowa\u0107. 24 wrze\u015bnia 2017 we W\u0142oszech podczas pokaz\u00f3w lotniczych w Terracina w\u0142oski my\u015bliwiec Eurofighter wlecia\u0142 w tafl\u0119 wody pod koniec manewru bardzo podobnego do tego, kt\u00f3ry sko\u0144czy\u0142 si\u0119 katastrof\u0105 w Radomiu. Pilot te\u017c si\u0119 nie zdo\u0142a\u0142 katapultowa\u0107. Przyk\u0142ady mo\u017cna mno\u017cy\u0107. Katastrofy podczas pokaz\u00f3w zdarzaj\u0105 si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie regularnie.Nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 faktu, \u017ce dynamiczne manewry na ma\u0142ej wysoko\u015bci wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z podwy\u017cszonym ryzykiem. Znaczne pr\u0119dko\u015bci, du\u017ce przeci\u0105\u017cenia, brak miejsca na pope\u0142nienie b\u0142\u0119du czy czasu na ucieczk\u0119 w wypadku awarii\u2026 Piloci nie s\u0105 jednak samob\u00f3jcami, cho\u0107 pewna agresywno\u015b\u0107 w dzia\u0142aniu i sk\u0142onno\u015b\u0107 do podejmowania skalkulowanego ryzyka jest piel\u0119gnowana w\u015br\u00f3d tych lataj\u0105cych na maszynach my\u015bliwskich. Do wykonywania akrobacji dopuszczani s\u0105 tylko ci do\u015bwiadczeni. Ca\u0142y pokaz jest szczeg\u00f3\u0142owo planowany. Jaka figura po jakiej figurze, na jakiej wysoko\u015bci zaczynana i ko\u0144czona, jaka pr\u0119dko\u015b\u0107, w jakiej pozycji, \u017ceby nie przelatywa\u0107 za blisko publiczno\u015bci i tak dalej. Plan jest nast\u0119pnie zatwierdzany w samym zespole akrobacyjnym, a potem jeszcze na poziomie organizatora pokaz\u00f3w, kt\u00f3ry musi zdoby\u0107 akceptacj\u0119 dla ca\u0142ej imprezy od urz\u0119du nadzoruj\u0105cego w danym pa\u0144stwie lotnictwo.Nie jest to wi\u0119c od pocz\u0105tku do ko\u0144ca u\u0142a\u0144ska fantazja pilota, kt\u00f3rego wyszkolenie kosztowa\u0142o pa\u0144stwo miliony dolar\u00f3w w samolocie kosztuj\u0105cym ich co najmniej kilkana\u015bcie. Planowanie i kontrolowanie pokaz\u00f3w jest napisane krwi\u0105 tych pilot\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c w nich zgin\u0119li oraz wielu widz\u00f3w, kt\u00f3rzy stali si\u0119 przypadkowymi ofiarami wypadk\u00f3w. Nie ma co si\u0119 jednak oszukiwa\u0107, \u017ce bezpiecze\u0144stwo jest jedynym kryterium, a piloci, b\u0119d\u0105c w powietrzu, wykonuj\u0105 ca\u0142y plan idealnie co do joty i nigdy nie robi\u0105 odst\u0119pstw. Celowo czy przypadkowo. Pokazy s\u0105 po to, \u017ceby robi\u0107 wra\u017cenie na publiczno\u015bci i pokaza\u0107 umiej\u0119tno\u015bci lotnika oraz mo\u017cliwo\u015bci maszyny. Bez niskich i szybkich przelot\u00f3w, oraz gwa\u0142townych i widowiskowych manewr\u00f3w emocje t\u0142umu zawsze b\u0119d\u0105 mniejsze. Loty pokazowe z zasady s\u0105 blisko &#8222;kraw\u0119dzi&#8220;, a w takiej sytuacji najmniejszy b\u0142\u0105d czy nawet drobna usterka mo\u017ce oznacza\u0107 gwa\u0142town\u0105 katastrof\u0119.W 2003 roku w USA przydarzy\u0142 si\u0119 niezwykle podobny wypadek z udzia\u0142em F-16. Pilot elitarnego zespo\u0142u akrobacyjnego Thunderbirds wzbi\u0142 si\u0119 do pokazu podczas air show w bazie Mountain Home w stanie Idaho. 31-letni kapitan Chris Stricklin by\u0142 do\u015bwiadczony. Sp\u0119dzi\u0142 1500 godzin w powietrzu, by\u0142 instruktorem i egzaminatorem. Nied\u0142ugo po starcie mia\u0142 wykona\u0107 tak zwany wywr\u00f3t. Czyli obr\u00f3ci\u0107 maszyn\u0119 na plecy, skierowa\u0107 j\u0105 w d\u00f3\u0142, po czym wyr\u00f3wna\u0107 po zawr\u00f3ceniu. Zabrak\u0142o mu jednak wysoko\u015bci i F-16 uderzy\u0142 w ziemi\u0119, zanim pilot zdo\u0142a\u0142 wyr\u00f3wna\u0107 lot. Kapitan Stricklin mia\u0142 jednak wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia ni\u017c mjr Krakowianin. Na czas zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce nie wyci\u0105gnie i zainicjowa\u0142 dzia\u0142anie katapulty. System wystrzeli\u0142 go z samolotu mniej ni\u017c sekund\u0119 przed tym, jak ten uderzy\u0142 w ziemi\u0119 i zamieni\u0142 si\u0119 w kul\u0119 ognia. Pilot wyszed\u0142 z wypadku z lekkimi obra\u017ceniami. Moment jego katapultowania si\u0119 uwieczni\u0142 fotograf zespo\u0142u Thnderbirds. Zdj\u0119cie pozostaje jednym z ikonicznych w \u015bwiecie lotnictwa (jest za\u0142\u0105czone na pocz\u0105tku tekstu).Dochodzenie w sprawie wypadku wykaza\u0142o, \u017ce pilot pope\u0142ni\u0142 b\u0142\u0105d. Zacz\u0105\u0142 manewr na zbyt niskiej wysoko\u015bci zaledwie 1670 st\u00f3p (509 metr\u00f3w) nad ziemi\u0105, zamiast przewidzianych dla tego manewru 2500 st\u00f3p (762 metry). Kapitan wykona\u0142 ten manewr wcze\u015bniej w spos\u00f3b bezpieczny oko\u0142o 200 razy. W r\u00f3\u017cnych warunkach i w r\u00f3\u017cnych miejscach. Ten jeden raz nie wysz\u0142o. Istotnie przyczyni\u0142 si\u0119 do tego wysoko\u015bciomierz standardowo ustawiony na pokazywanie wysoko\u015bci wzgl\u0119dem poziomu morza. Baza Mountain Home jest oko\u0142o 1000 st\u00f3p wy\u017cej ni\u017c macierzysta baza zespo\u0142u Thunerbirds w Nellis. W raporcie stwierdzono, \u017ce pilot z jakiego\u015b powodu ten jeden raz automatycznie nieprawid\u0142owo przeprowadzi\u0142 kalkulacje, odczytuj\u0105c wskazanie instrumentu, by\u0107 mo\u017ce automatycznie my\u015bl\u0105c kategoriami treningu w macierzystej bazie. Za\u0142o\u017cy\u0142, \u017ce jest ju\u017c na bezpiecznej wysoko\u015bci do wykonania manewru, ale faktycznie ziemia by\u0142a 1000 st\u00f3p bli\u017cej.Po wypadku w zespole zmieniono zasady komunikacji pilota z kontrolerem na ziemi, kt\u00f3remu musi po kolei zg\u0142asza\u0107, na jakiej wysoko\u015bci zaczyna manewr. Od 2004 roku piloci nie przeliczaj\u0105 sami wysoko\u015bci nad poziomem morza na wysoko\u015b\u0107 nad poziomem ziemi, aby j\u0105 potem przekaza\u0107, tylko po prostu odczytuj\u0105, co pokazuje instrument, aby by\u0142o pro\u015bciej i mniej obci\u0105\u017caj\u0105co. Cz\u0142owiek stoj\u0105cy na ziemi ma zweryfikowa\u0107, czy wysoko\u015b\u0107 jest bezpieczna. Dodatkowo zarz\u0105dzono, \u017ce od tej pory wywroty mo\u017cna zaczyna\u0107 dopiero na wysoko\u015bci 3500 st\u00f3p. Podobnego wypadku Thudnerbirds ju\u017c nie mieli.Tego rodzaju wydarzenia pokazuj\u0105, \u017ce nawet je\u015bli pilot jest bardzo do\u015bwiadczony, panuj\u0105 dobre warunki atmosferyczne, akrobacje zaplanowano, prze\u0107wiczono i na dodatek na ziemi jest kontroler pozostaj\u0105cy w sta\u0142ej \u0142\u0105czno\u015bci, to i tak ryzyko pozostaje. Ludzki b\u0142\u0105d, nag\u0142a zmiana warunk\u00f3w, usterka techniczna. Wiele mo\u017ce si\u0119 sta\u0107. Niezmiennym pytaniem w takich sytuacjach jest to, czy warto podejmowa\u0107 takie ryzyko. Zw\u0142aszcza \u017ce chodzi o bardzo cennych dla pa\u0144stwa pilot\u00f3w oraz ich maszyny. Amerykanie w opisanym wypadku stracili F-16 u\u017cywanego tylko do pokaz\u00f3w, jednego z dobrze ponad tysi\u0105ca w s\u0142u\u017cbie. Polska straci\u0142a jeden z 48 pe\u0142noprawnych bojowych. Jak wida\u0107 ze wpisu samego genera\u0142a Kuku\u0142y, ocena zasadno\u015bci podejmowania takiego ryzyka jest \u017ar\u00f3d\u0142em dyskusji w samym wojsku. Nawet w\u015br\u00f3d pilot\u00f3w F-16 nie ma jednomy\u015blno\u015bci w tym temacie i nie brakuje takich, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 akrobacje, za delikatnie rzecz ujmuj\u0105c, ma\u0142o rozs\u0105dn\u0105 i warto\u015bciow\u0105 rzecz. Zb\u0119dne nara\u017canie ludzi i sprz\u0119tu dla uciechy t\u0142umu i autopromocji wy\u017cszych oficer\u00f3w przed politykami.Nie brakuje jednak te\u017c takich, kt\u00f3rych zdaniem to niezwykle cenne narz\u0119dzie promowania si\u0142 zbrojnych i wspomagaj\u0105ce rekrutacj\u0119. We wspomnieniach pilot\u00f3w regularnie mo\u017cna spotka\u0107 informacj\u0119, \u017ce do podj\u0119cia tej ekscytuj\u0105cej, ale te\u017c niezwykle wymagaj\u0105cej kariery, zach\u0119ci\u0142y ich akrobacje maszyn bojowych, kt\u00f3re ogl\u0105dali jako m\u0142odzi ludzie gdzie\u015b na pokazach. Argumentem jest te\u017c pozostawianie w kontakcie ze spo\u0142ecze\u0144stwem, kt\u00f3re wojsko finansuje. Prezentowaniem sprz\u0119tu i umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re powstaj\u0105 za pieni\u0105dze podatnik\u00f3w. Ameryka\u0144skie lotnictwo wojskowe USAF w ten spos\u00f3b opisuje misj\u0119 wspomnianego zespo\u0142u Thunderbirds: wspieranie rekrutacji i utrzymywania personelu w s\u0142u\u017cbie, wzmacnianie wiary spo\u0142ecze\u0144stwa w USAF poprzez prezentowanie profesjonalizmu jego \u017co\u0142nierzy, wzmacnianie morale i ducha wsp\u00f3lnoty USAF, wsparcie relacji lotnictwa ze spo\u0142ecze\u0144stwem, reprezentowanie USA i ich si\u0142 zbrojnych za granic\u0105.Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0144stw NATO i nie tylko, u\u017cywaj\u0105c podobnych argument\u00f3w, uzasadnia istnienie zespo\u0142\u00f3w demonstracyjnych w swoich si\u0142ach lotniczych. Przez lata Niemcy byli jednymi z wi\u0119kszych odszczepie\u0144c\u00f3w i nie posiadali \u017cadnego sformalizowanego. Jednak na przestrzeni ostatniej dekady zmienili zdanie, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na konieczno\u015b\u0107 poprawienia wizerunku i promocji wojska maj\u0105cego powa\u017cne problemy z rekrutacj\u0105. Dzisiaj akrobacje wykonuj\u0105 piloci na bojowych Eurofighterach i Tornadach, a nawet na transportowych A400 i \u015bmig\u0142owcach NH90, pod wsp\u00f3lnym szyldem \u2033Display Team Germany\u2033. Ewidentnie warto\u015b\u0107 akrobacji maszyn wojskowych jest wi\u0119c dostrzegana nawet w tych krajach, kt\u00f3re stereotypowo nie s\u0142yn\u0105 z u\u0142a\u0144skiej fantazji. Kwesti\u0105 kluczow\u0105 pozostaje robienie tego w spos\u00f3b mo\u017cliwie bezpieczny. W Polsce przez dekady si\u0119 udawa\u0142o. Teraz niestety na przestrzeni nieco ponad roku dosz\u0142o do dw\u00f3ch tragicznych katastrof.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pokazy lotnicze nieuchronnie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z ryzykiem. Jednak to nie jest tak, \u017ce pilot po starcie daje si\u0119 ponie\u015b\u0107 fantazji i popisuje si\u0119, jak najlepiej potrafi. Akrobacje s\u0105 planowane, zatwierdzane i \u0107wiczone. Niezale\u017cnie od tego nawet drobny b\u0142\u0105d czy usterka s\u0105 na wag\u0119 \u017cycia. Czy warto? W czwartek kosztowa\u0142o to \u017cycie ojca, m\u0119\u017ca i jednego [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3301727,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[136],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3301728"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3301728"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3301728\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3301727"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3301728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3301728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3301728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}