{"id":3328032,"date":"2025-09-25T04:20:47","date_gmt":"2025-09-25T02:20:47","guid":{"rendered":"http:\/\/nhub.news\/?p=3328032"},"modified":"2025-09-25T04:09:35","modified_gmt":"2025-09-25T02:09:35","slug":"co-zostawila-po-sobie-rzeczpospolita-w-winnicy","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nhub.news\/de\/2025\/09\/co-zostawila-po-sobie-rzeczpospolita-w-winnicy\/","title":{"rendered":"Co zostawi\u0142a po sobie Rzeczpospolita w Winnicy?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b>Bie\u017c\u0105ce wydarzenia i publikacje z Bia\u0142orusi, Litwy, Ukrainy, Rosji i innych kraj\u00f3w by\u0142ego ZSRR. Historia i kultura dawnych Polskich Kres\u00f3w. \u017bycie Polak\u00f3w na Wschodzie dawniej i dzi\u015b. Szukanie swoich korzeni na Kresach. Najnowsze i archiwalne numery podziemnej polskiej prasy z Bia\u0142orusi w wersji online.<\/b><br \/>\nDla uczestnik\u00f3w pierwszej wycieczki udzia\u0142 by\u0142 bezp\u0142atny. Podczas spaceru uczestnicy zapoznali si\u0119 z politycznymi, obywatelskimi, kulturalnymi, gospodarczymi i innymi przejawami wp\u0142yw\u00f3w Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, a tak\u017ce z samorz\u0105dem miejskim, narodzinami demokracji, prawa i parlamentaryzmu. Spacer trwa\u0142 p\u00f3\u0142torej godziny, a trasa przebiega\u0142a ulic\u0105 Soborn\u0105.<br \/>W tym miejscu, w recenzji, po\u015bwi\u0119cimy wi\u0119cej uwagi wydarzeniom zwi\u0105zanym z przyznaniem miastu Winnica prawa do samorz\u0105du \u2013 przyj\u0119tego w nauce historycznej pod nazw\u0105 prawa magdeburskiego. To w\u0142a\u015bnie temu wydarzeniu po\u015bwi\u0119cono majestatyczn\u0105 KOLUMN\u0118 pod gmachem Rady Miasta Winnicy w malowniczym i przytulnym miejscu nad drog\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do Mostu Staromiejskiego, przy dzisiejszej ulicy Owodowa, pomi\u0119dzy budynkami nr 54 i 58. (zdj\u0119cie 1 i 2). A punktem kulminacyjnym wycieczki w pobli\u017cu kolumny by\u0142a z pewno\u015bci\u0105 kapsu\u0142a czasu ukryta przed kolumn\u0105 pod kamieniem z herbem miasta, kt\u00f3ra mia\u0142a zosta\u0107 otwarta w 2040 roku, na cze\u015b\u0107 400. rocznicy wprowadzenia prawa magdeburskiego w mie\u015bcie.<br \/>W drugiej po\u0142owie XVI wieku Winnica przekszta\u0142ca si\u0119 w prawdziwe miasto w sensie gospodarczym, tj. sta\u0142a si\u0119 o\u015brodkiem rzemios\u0142a i handlu. Ju\u017c po powstaniu Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w po Unii Lubelskiej z 1569 roku, miasto sta\u0142o si\u0119 centrum gospodarczym wojew\u00f3dztwa brac\u0142awskiego i zacz\u0119\u0142o odgrywa\u0107 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu gospodarczym Polski. \u015awiadczy o tym w szczeg\u00f3lno\u015bci fakt, \u017ce Winnica uzyska\u0142a przywileje wolnego handlu w ca\u0142ej Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w w latach 1580, 1593 i 1634.<br \/>W 1598 roku centrum administracyjne wojew\u00f3dztwa brac\u0142awskiego ostatecznie zosta\u0142o przeniesione z Brac\u0142awia do Winnicy, gdzie znalaz\u0142y si\u0119 instytucje ziemskie (szlacheckie).<br \/>Pod koniec XVI i w pierwszej po\u0142owie XVII wieku Winnica by\u0142a rozbudowywana do\u015b\u0107 szybko i niemal podwoi\u0142a swoj\u0105 powierzchni\u0119. O ile w 1552 roku by\u0142o tu 429 dom\u00f3w, to w 1629 roku by\u0142o ich ju\u017c 787, a zabudowa mia\u0142a miejsce g\u0142\u00f3wnie na Nowym Mie\u015bcie (zdj\u0119cie 3).<br \/>Po unii lubelskiej narodzi\u0142o si\u0119 bractwo Kosmy i Damiana \u2013 bractwo rzemie\u015blnik\u00f3w rusi\u0144skich. Bractwo to utrzymywa\u0142o w Winnicy szko\u0142\u0119, w kt\u00f3rej uczy\u0142y si\u0119 dzieci mieszczan. W klasztorze w Winnicy w 1632 roku, z inicjatywy metropolity Piotra Mogi\u0142y i urz\u0119dnika brac\u0142awskiego M. Kropiwnickiego, powsta\u0142o Winnickie Kolegium Prawos\u0142awne, zwane w dokumentach r\u00f3wnie\u017c Akademi\u0105 Prawos\u0142awn\u0105. Taka instytucja na Ukrainie istnia\u0142a jedynie w Kijowie. W tym samym czasie winniccy Jezuici otworzyli w mie\u015bcie szko\u0142y gramatyki, poetyki i retoryki. Kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw IV w 1635 roku, udzielaj\u0105c pozwolenia w li\u015bcie do mieszczan winnickich domaga\u0142 si\u0119 budowy kolejnego prawos\u0142awnego klasztoru \u2013 klasztoru \u017ce\u0144skiego, \u201eaby zabudowania tego klasztoru, dzwonnica i szko\u0142a nie wyrz\u0105dza\u0142y \u017cadnej szkody ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu znajduj\u0105cemu si\u0119 tu\u017c naprzeciwko\u201d.<br \/>Wspomniane wy\u017cej fakty z \u017cycia miasta (zbadane przez uczonego W. D. Otamanowskiego) przyczyni\u0142y si\u0119 zatem do tego, \u017ce w 1640 roku, 30 maja, kr\u00f3l polski nada\u0142 Winnicy PRAWO MAGDEBURSKIE. W istocie przywilej kr\u00f3lewski zosta\u0142 prawnie sformalizowany poprzez umow\u0119 pomi\u0119dzy mieszczanami a Janem Odrzywolskim w 1638 r., przypiecz\u0119towane przywilejem kr\u00f3lewskim, zgodnie z kt\u00f3rym:<br \/>1) Winnica, mieszczanie i ziemie nale\u017c\u0105ce do miasta przechodz\u0105 podrz\u0105d wybierani przez samych mieszka\u0144c\u00f3w miasta winnicy i samorz\u0105du miejskiego Winnicy, podlegaj\u0105ce prawu miejskiemu.<br \/>2) Burmistrz przekazuje miastu Winnica tak\u017ce zyski: produkcja I handel mi\u00f3d, piwo, w\u00f3dka; prawo do zysk\u00f3w z wag, miar, sprzeda\u017cy \u017cywicy i smo\u0142y oraz zak\u0142adanie sklep\u00f3w, czyli na prawie monopolistycznym mieszczan do uprawiania rzemios\u0142a.<br \/>3) S\u0142u\u017cba wojskowa i wartownicza pozostaje obowi\u0105zkiem mieszczan.<br \/>Od tej pory miastem kierowa\u0142 samorz\u0105d miejski Winnicy, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z sze\u015bciu urz\u0119dnik\u00f3w miejskich pod przewodnictwem. Pierwszy w\u00f3jt winnicki dzia\u0142a\u0142 w latach 1639\u20131643 \u2013 Parfen Omeljanowicz. W 1645 roku zosta\u0142 on ponownie wybrany w g\u0142osowaniu.<br \/>Prawo do posiadania w\u0142asnej piecz\u0119ci z herbem miasto Winnica otrzyma\u0142a na podstawie przywileju kr\u00f3lewskiego w 1640 roku.<br \/>Powr\u00f3t do historycznych korzeni nast\u0105pi\u0142 wraz ze stworzeniem wsp\u00f3\u0142czesnego herbu Winnicy, zatwierdzonego przez Rad\u0119 Miasta w 1993 roku. Krzy\u017c z dwoma hakami to znak z czas\u00f3w I RP. Dwie skrzy\u017cowane szable symbolizowa\u0142y graniczne po\u0142o\u017cenie Winnicy, kt\u00f3rej mieszka\u0144cy mieli obowi\u0105zek ochrony regionu. Srebrna korona m\u00f3wi o statusie administracyjnym miasta. Dw\u00f3ch posiadaczy tarcz odzwierciedla bohatersk\u0105 histori\u0119 miasta. Z\u0142oty k\u0142os symbolizuje dobrobyt i bogactwo regionu, b\u0142\u0119kitna wst\u0119ga \u2013 rzek\u0119 Boh. Je\u015bli chodzi o autorstwo wsp\u00f3\u0142czesnego herbu Winnicy, nad jego stworzeniem pracowa\u0142a grupa robocza w sk\u0142adzie Jurij Sawczuk, Jurij Legun i Gieorgij Melnyk (artysta) (zdj\u0119cie 4).<br \/>Niew\u0105tpliwie priorytet w tym przypadku nale\u017cy do Jurija Sawczuka. \u2013 wspomina Jurij Leghun, dyrektor Pa\u0144stwowego Archiwum Obwodu Winnickiego. \u2013 Sawczuk mieszka\u0142 w\u00f3wczas w Winnicy i jako muzealnik szczeg\u00f3lnie interesowa\u0142 si\u0119 heraldyk\u0105 miejsk\u0105 Podola. Jego praca doktorska by\u0142a po\u015bwi\u0119cona w\u0142a\u015bnie temu tematowi. Poznali\u015bmy si\u0119 podczas kozackiej wyprawy konnej na Sicz Zaporosk\u0105 \u2013 je\u017adzili\u015bmy razem z nim konno. Wzros\u0142a uwaga po\u015bwi\u0119cona symbolom miasta\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 Legun.<br \/>Igor P\u0142achotniuk, S\u0142owo Polskie<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bie\u017c\u0105ce wydarzenia i publikacje z Bia\u0142orusi, Litwy, Ukrainy, Rosji i innych kraj\u00f3w by\u0142ego ZSRR. Historia i kultura dawnych Polskich Kres\u00f3w. \u017bycie Polak\u00f3w na Wschodzie dawniej i dzi\u015b. Szukanie swoich korzeni na Kresach. Najnowsze i archiwalne numery podziemnej polskiej prasy z Bia\u0142orusi w wersji online. Dla uczestnik\u00f3w pierwszej wycieczki udzia\u0142 by\u0142 bezp\u0142atny. Podczas spaceru uczestnicy zapoznali [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3328031,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[136],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3328032"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3328032"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3328032\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3328031"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3328032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3328032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3328032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}