Czym by\u0142a pe\u0142nia czasu w kt\u00f3rej urodzi\u0142 si\u0119 Jezus Czy powt\u00f3rne przyj\u015bcie Chrystusa czyli paruzja r\u00f3wnie\u017c odb\u0119dzie si\u0119 w jakiej\u015b \u201epe\u0142ni\u201d<\/b>
\nCzym s\u0105 wspomniane cztery przyj\u015bcia Boga? Ks. prof. Naumowicz wyja\u015bnia: pierwsze to obecno\u015b\u0107 Boga w \u015bwiecie od momentu stworzenia. Drugie to wydarzenia w Betlejem, kiedy pojawi\u0142 si\u0119 On na \u015bwiecie jako bezradne, bezbronne dziecko. Czwarte przyj\u015bcie to paruzja, gdy Chrystus objawi si\u0119 w pe\u0142ni i chwale, gdy jasno zobaczymy, czym jest Bo\u017ca obecno\u015b\u0107. Mi\u0119dzy drugim a czwartym przyj\u015bciem jest jednak \u201emedius adventus\u201d, czyli \u201eprzychodzenie \u015brodkowe\u201d. Jezus przychodzi do nas teraz: w swoim s\u0142owie, w sakramentach, w mi\u0142o\u015bci. S\u0142owo \u201eadwent\u201d oznacza bowiem nie tyle oczekiwanie, ile w\u0142a\u015bnie przychodzenie.
Kiedy nast\u0105pi ostatnie przyj\u015bcie Jezusa, czyli koniec \u015bwiata? \u201eWiadomo jedynie, \u017ce ten koniec nast\u0105pi, i wiadomo, \u017ce nie wiemy kiedy\u201d – m\u00f3wi rozm\u00f3wca KAI. Czy to b\u0119dzie katastrofa? Chyba raczej \u201eapokalipsa\u201d, czyli \u201eods\u0142oni\u0119cie\u201d, \u201ezabranie zas\u0142ony\u201d – bo to dos\u0142ownie znaczy ten termin. Wtedy wszystko si\u0119 wyja\u015bni: sens dziej\u00f3w \u015bwiata i sens historii ka\u017cdego z nas.
KAI: Czym by\u0142a tajemnicza pe\u0142nia czasu, w kt\u00f3rej – jak pisze \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142 – urodzi\u0142 si\u0119 Jezus?
Ks. prof. J\u00f3zef Naumowicz: Pe\u0142nia czasu oznacza moment, w kt\u00f3rym \u015bwiat dojrza\u0142 do Wcielenia. B\u00f3g by\u0142 obecny w historii od stworzenia, ale objawia\u0142 si\u0119 przede wszystkim jako pot\u0119\u017cny i wszechmocny Stw\u00f3rca, Obro\u0144ca, S\u0119dzia. Stopniowo te\u017c przygotowywa\u0142 ludzko\u015b\u0107 na przyj\u0119cie niezwyk\u0142ej tajemnicy, \u017ce S\u0142owo Bo\u017ce stanie si\u0119 cia\u0142em, czyli cz\u0142owiekiem – po to, by zbawi\u0107 cz\u0142owieka. To przygotowanie dojrza\u0142o do realizacji w\u0142a\u015bnie w momencie prze\u0142omowego wydarzenia w Betlejem.
Jezus urodzi\u0142 si\u0119 w trudnym momencie: ubogie warunki, rz\u0105dy okrutnego Heroda, dominacja Rzymu nad Palestyn\u0105, spory w\u015br\u00f3d stronnictw w Izraelu. To wskazuje, \u017ce B\u00f3g nie czeka na idealny czas, na idealne warunki, \u017ce przychodzi tak\u017ce do naszego chaosu, ba\u0142aganu, niepokoju, je\u015bli tylko zechcemy Go przyj\u0105\u0107 i ugo\u015bci\u0107 w naszym \u017cyciu.
– Kard. Joseph Ratzinger w ksi\u0105\u017cce \u201eJezus z Nazaretu\u201d napisa\u0142, \u017ce tu\u017c przed narodzinami Jezusa w \u015bwiecie grecko-rzymskim da\u0142o si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 oczekiwanie, \u017ce wydarzy si\u0119 co\u015b wa\u017cnego.
Mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce wtedy ca\u0142y \u015bwiat dojrza\u0142 do przyj\u0119cia Zbawiciela, albo – dok\u0142adnie m\u00f3wi\u0105c – do tego, \u017ceby po wniebowst\u0105pieniu Jezusa mog\u0142o si\u0119 rozwin\u0105\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwo. Dlatego Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a pisali o \u201epraeparatio Evangelica\u201d, czyli przygotowaniu \u015bwiata na przyj\u0119cie Ewangelii.
To przygotowanie mia\u0142o dwa zasadnicze kierunki. Po pierwsze w \u00f3wczesnej filozofii coraz bardziej pojawi\u0142y si\u0119 tendencje zbli\u017cone do monoteizmu. Religia grecka i rzymska ju\u017c nie zadowala\u0142a si\u0119 bogami siedz\u0105cymi na Olimpie, dalekimi i gro\u017anymi. W hellenistycznych hymnach na cze\u015b\u0107 bog\u00f3w coraz mocniej zacz\u0119\u0142a wybrzmiewa\u0107 t\u0119sknota za blisko\u015bci\u0105 z b\u00f3stwem, za mi\u0142o\u015bci\u0105. Bardzo pi\u0119knie opisa\u0142a to prof. Anna \u015awiderk\u00f3wna w ksi\u0105\u017cce \u201eBogowie zeszli z Olimpu\u201d.
Drugim wymiarem by\u0142o przygotowanie zewn\u0119trzne. Chrystus wprawdzie sp\u0119dzi\u0142 ca\u0142e \u017cycie w Palestynie, ale w ca\u0142ym Cesarstwie Rzymskim zaistnia\u0142y w\u00f3wczas warunki sprzyjaj\u0105ce rozprzestrzenianiu si\u0119 nowej religii, jakich wcze\u015bniej nigdy nie by\u0142o. Od Egiptu a\u017c po Ba\u0142kany i Syri\u0119 na wschodzie oraz Gali\u0119 i Hiszpani\u0119 na zachodzie mo\u017cna by\u0142o swobodnie podr\u00f3\u017cowa\u0107 i porozumiewa\u0107 si\u0119 po grecku, panowa\u0142 wsp\u00f3lny klimat my\u015blowy i trwa\u0142 pok\u00f3j. W wielu regionach istnia\u0142a te\u017c liczna diaspora \u017cydowska. Synagogi rozsiane w \u015bwiecie grecko-rzymskim by\u0142y punktem startowym dla \u015bw. Paw\u0142a i innych aposto\u0142\u00f3w i ich uczni\u00f3w.
– Czy powt\u00f3rne przyj\u015bcie Pana Jezusa r\u00f3wnie\u017c nast\u0105pi w jakiej\u015b pe\u0142ni czasu?
Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a m\u00f3wili o czterech przyj\u015bciach Boga. Pierwsze to Jego obecno\u015b\u0107 w historii od stworzenia \u015bwiata a\u017c do narodzenia Jezusa. Drugie to wydarzenia w Betlejem, kiedy B\u00f3g pojawi\u0142 si\u0119 na \u015bwiecie jako bezradne, bezbronne dziecko – prawdziwy B\u00f3g i prawdziwy cz\u0142owiek. Czwarte przyj\u015bcie to paruzja, gdy Jezus objawi si\u0119 w pe\u0142ni i chwale, gdy jasno zobaczymy, czym jest Bo\u017ca obecno\u015b\u0107.
Mi\u0119dzy drugim a czwartym przyj\u015bciem istnieje jednak \u201emedius adventus\u201d, czyli \u201eprzychodzenie \u015brodkowe\u201d. Jezus przychodzi do nas teraz: w swoim s\u0142owie, w sakramentach, w mi\u0142o\u015bci. S\u0142owo \u201eadwent\u201d oznacza bowiem nie tyle oczekiwanie, ile w\u0142a\u015bnie przychodzenie, czuwanie.
– Liturgiczny okres adwentu traktujemy dzisiaj jako przygotowanie do Bo\u017cego Narodzenia, ale dawniej by\u0142 on przede wszystkim przygotowaniem do ko\u0144ca \u015bwiata.
– Dzi\u015b r\u00f3wnie\u017c znajdujemy ten w\u0105tek w liturgii i czytaniach mszalnych. Chodzi o to, by nasz czas nabiera\u0142 pe\u0142ni, czyli by\u0142 coraz bardziej przenikni\u0119ty Bo\u017c\u0105 obecno\u015bci\u0105. Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 zach\u0119ca do wzmo\u017conej modlitwy czy udzia\u0142u w rekolekcjach, kt\u00f3rych mamy dzi\u015b ogromny wyb\u00f3r – nie tylko w ko\u015bcio\u0142ach, ale tak\u017ce w internecie.
– Czy koniec \u015bwiata nast\u0105pi, gdy \u201edope\u0142ni si\u0119 miara nieprawo\u015bci\u201d, czy – przeciwnie – kiedy ca\u0142a ludzko\u015b\u0107 si\u0119 nawr\u00f3ci? A mo\u017ce ani pierwsza, ani druga odpowied\u017a nie jest prawdziwa?
Wiadomo jedynie, \u017ce ten koniec nast\u0105pi, i wiadomo, \u017ce nie wiemy kiedy. Czy to b\u0119dzie katastrofa? Chyba raczej \u201eapokalipsa\u201d, czyli \u201eods\u0142oni\u0119cie\u201d, \u201ezabranie zas\u0142ony\u201d – bo to dos\u0142ownie znaczy ten termin. Wtedy wszystko si\u0119 wyja\u015bni: sens dziej\u00f3w \u015bwiata i sens historii ka\u017cdego z nas.
Kto\u015b trafnie por\u00f3wna\u0142 to do pi\u0119knego dywanu – teraz ogl\u0105damy go od spodu, widzimy wi\u0119c jedynie popl\u0105tane nitki, bez\u0142adnie poucinane; dopiero wtedy zobaczymy nasze \u017cycie od g\u00f3ry i zrozumiemy, jak uk\u0142ada si\u0119 ono w pi\u0119kny wz\u00f3r. Oka\u017ce si\u0119, \u017ce B\u00f3g by\u0142 obecny tak\u017ce w naszym ba\u0142aganie i gmatwaninie. Adwent i Bo\u017ce Narodzenie s\u0105 w\u0142a\u015bnie po to, by nabywa\u0107 tej \u0142aski patrzenia na nasze \u017cycie \u201eod g\u00f3ry\u201d.
– Ze \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia jest zwi\u0105zanych wiele nieporozumie\u0144, kt\u00f3re Ksi\u0105dz od lat obala w ksi\u0105\u017ckach i wywiadach. Mo\u017ce przypomnijmy najwa\u017cniejszy? Bo\u017ce Narodzenie to nie jest \u201eochrzczone\u201d \u015bwi\u0119to poga\u0144skie.
– Nawet nie mog\u0142o takie by\u0107, gdy\u017c \u015bwi\u0119to narodzenia Jezusa zacz\u0119\u0142o by\u0107 obchodzone w Betlejem, gdy w 328 roku wzniesiono tam bazylik\u0119 Narodzenia dok\u0142adnie nad grot\u0105, kt\u00f3ra ju\u017c od II wieku by\u0142a znana, pokazywana i otaczana czci\u0105 jako miejsce, w kt\u00f3rym przyszed\u0142 na \u015bwiat Jezus. Nie by\u0142o tam \u017cadnych innych motyw\u00f3w ustanowienia takiego \u015bwi\u0119ta poza tym, by uczci\u0107 tajemnic\u0119 Wcielenia Zbawiciela. To jest mit nienaukowy i zupe\u0142nie ahistoryczny, \u017ce \u015bwi\u0119to to powsta\u0142o, by zast\u0105pi\u0107 narodzin Mitry, bog\u00f3w egipskich czy Niezwyci\u0119\u017conego S\u0142o\u0144ca.
\u015awi\u0119ty J\u00f3zef wcale nie by\u0142 stary, kiedy Maryja urodzi\u0142a Jezusa – pisze Ksi\u0105dz Profesor w najnowszej ksi\u0105\u017cce \u201e\u015awi\u0119ta Rodzina z Nazaretu. Historia wielkiej mi\u0142o\u015bci\u201d. Sk\u0105d to wiemy?
Mit o s\u0119dziwym J\u00f3zefie rozpowszechni\u0142y przede wszystkim apokryfy. Taki wizerunek mia\u0142 na celu obron\u0119 dziewictwa Maryi Bo\u017cej. Sugerowano, \u017ce podesz\u0142y wiek J\u00f3zefa wyklucza\u0142 jego fizyczn\u0105 zdolno\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142\u017cycia i intencj\u0119 naruszenia czysto\u015bci \u017cony. Chciano w ten spos\u00f3b podkre\u015bli\u0107, \u017ce Jezus pocz\u0105\u0142 si\u0119 z Ducha \u015awi\u0119tego oraz \u017ce Maryja nie mia\u0142a relacji ma\u0142\u017ce\u0144skich tak\u017ce po Jego urodzeniu. Taka interpretacja opiera si\u0119 jednak na anachronicznym i ograniczaj\u0105cym rozumieniu \u015bwi\u0119to\u015bci. Cnota J\u00f3zefa mog\u0142a wynika\u0107 z jego wewn\u0119trznej dyscypliny, mi\u0142o\u015bci i oddania Bogu, a nie z fizycznych ogranicze\u0144 zwi\u0105zanych z wiekiem.
Obraz s\u0142abowitego starca k\u0142\u00f3ci si\u0119 z praktycznymi wymogami jego roli. Podr\u00f3\u017c z Nazaretu do Betlejem czy dalsza jeszcze – do Egiptu czy wreszcie coroczne pielgrzymki wymaga\u0142y znacznej si\u0142y fizycznej i wytrzyma\u0142o\u015bci. To sugeruje, \u017ce J\u00f3zef, cho\u0107 by\u0107 mo\u017ce starszy od Maryi, by\u0142 energicznym m\u0119\u017cczyzn\u0105, zdolnym do sprawowania funkcji ojcowskich wobec Jezusa, ale tak\u017ce do dalekich podr\u00f3\u017cy, jak te\u017c do pracy stolarskiej i utrzymania rodziny.
Broni\u0119 takiego \u015bw. J\u00f3zefa. Promowanie obrazu m\u0142odego, silnego i \u015bwi\u0119tego J\u00f3zefa jest bardziej zgodne z realiami jego \u017cycia, przywraca mu nale\u017cne miejsce jako wzoru wiary, pracy i ojcostwa.
Ile lat mia\u0142a Maryja?
Tego dok\u0142adnie nie wiemy. To fakt, \u017ce wtedy w Izraelu ma\u0142\u017ce\u0144stwa zawierano znacznie wcze\u015bniej ni\u017c dzi\u015b w Polsce. Nie wierz\u0119 jednak apokryfom, \u017ce w chwili zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa mia\u0142a 12 lat. Z pewno\u015bci\u0105 by\u0142a m\u0142odziutk\u0105, pi\u0119kn\u0105 dziewczyn\u0105, w dodatku prowadz\u0105c\u0105 g\u0142\u0119bokie \u017cycie duchowe. Nie na darmo malarze zachodni przedstawiali J\u0105 w chwili Zwiastowania, jak trzyma w r\u0119ku Psa\u0142terz, czyta Pismo \u015awi\u0119te, modli si\u0119. To wskazuje na Jej nieustanne rozwa\u017canie Bo\u017cego S\u0142owa. Przez t\u0119 medytacj\u0119 osi\u0105ga Ona jedno\u015b\u0107 z Bogiem w spos\u00f3b niepor\u00f3wnywalny z nikim innym. W ten spos\u00f3b Maryja by\u0142a przygotowana na przyj\u0119cie roli Matki Zbawiciela. Dlatego te\u017c zosta\u0142a wybrana, by si\u0119 ni\u0105 sta\u0107. Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a mieli ciekaw\u0105 my\u015bl, \u017ce Maryja pocz\u0119\u0142a S\u0142owo najpierw w sercu, zanim pocz\u0119\u0142a Je w \u0142onie.
Scena zwiastowania wskazuje tak\u017ce na wielk\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 duchow\u0105 i wolno\u015b\u0107 Maryi. Pyta Ona jedynie anio\u0142a, jak to mo\u017cliwe, \u017ce urodzi dziecko, skoro nie zna m\u0119\u017ca, ale potem m\u00f3wi: \u201eNiech si\u0119 tak stanie\u201d, nie stawiaj\u0105c \u017cadnych warunk\u00f3w. Nie szuka te\u017c potwierdzenia u innych, co jest szczeg\u00f3lnie znamienne w \u00f3wczesnej kulturze patriarchalnej, w kt\u00f3rej m\u0142oda kobieta rzadko decydowa\u0142a o sobie samodzielnie. Czyni to w absolutnej wolno\u015bci. Nie m\u00f3wi r\u00f3wnie\u017c anio\u0142owi, \u017ce powinna najpierw skonsultowa\u0107 si\u0119 z rodzicami czy z J\u00f3zefem, kt\u00f3ry jest przecie\u017c Jej m\u0119\u017cem.
Bardzo ciekawie arty\u015bci rozwijaj\u0105 biblijn\u0105 sugesti\u0119 o rozterkach, w\u0105tpliwo\u015bci czy rozdarciu J\u00f3zefa, gdy si\u0119 dowiedzia\u0142 on o ci\u0105\u017cy \u017cony.
– Skoro \u017bydzi wyczekiwali Mesjasza, to dlaczego przez 30 lat krewni i s\u0105siedzi Jezusa nie zrozumieli, kim On jest? Nawet wtedy, kiedy Jezus zacz\u0105\u0142 publiczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, nie zrozumieli Go nawet Jego uczniowie.
– Mnie te\u017c to zastanawia\u0142o i stara\u0142em si\u0119 to wyja\u015bni\u0107 w swojej ksi\u0105\u017cce. Jezus by\u0142 w pe\u0142ni Bogiem, ale te\u017c w pe\u0142ni cz\u0142owiekiem. W Nazarecie Jego rodzice, krewni, s\u0105siedzi i inni mieszka\u0144cy znali Go jedynie jako kogo\u015b, kt\u00f3ry powadzi\u0142 zupe\u0142nie zwyczajne \u017cycie. Tak chcieli Go traktowa\u0107, gdy po rozpocz\u0119ciu dzia\u0142alno\u015bci publicznej przyby\u0142 do swej rodzinnego miasteczka. Spotka\u0142 si\u0119 wtedy z niedowierzaniem, niezrozumieniem, a nawet jawnym odrzuceniem. Podobnie swym uczniom objawia\u0142 si\u0119 stopniowo. Pe\u0142niej zrozumieli Go dopiero po Zmartwychwstaniu. Mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, \u017ce nawet Maryja wtedy spojrza\u0142a g\u0142\u0119biej na to, co od lat \u201ezachowywa\u0142a w sercu\u201d o swoim Synu.<\/p>\n