Miko\u0142aj Marszycki 23 stycznia 2017 \u2026 czyli o tym, jak dostrzec otaczaj\u0105cy nas \u015bwiat Micha\u0142 Cichy \u2013 \u201ePozw\u00f3l rzece p\u0142yn\u0105\u0107\u201d
Wydawnictwo Czarne, 124 str. Pierwsze zdanie: \u201eStan\u0105\u0142em po\u015brodku \u015bwiata i rozejrza\u0142em si\u0119 dooko\u0142a\u201d.
Nowa ksi\u0105\u017cka Micha\u0142a Cichego to swoista kontynuacja udanego, refleksyjnego i miejscami poetyckiego \u201eZawsze jest dzisiaj\u201d z 2014 r. Debiutancka, cieniutka ksi\u0105\u017ceczka nie tylko zosta\u0142a doceniona przez krytyk\u00f3w i recenzent\u00f3w, lecz tak\u017ce uhonorowana Nagrod\u0105 Literack\u0105 Gdynia w 2015 r. i nominacj\u0105 do Nagrody Conrada. Jak najbardziej zas\u0142u\u017cenie.
W \u201ePozw\u00f3l rzece p\u0142yn\u0105\u0107\u201d jest podobnie \u2013 refleksyjnie i chyba jeszcze bardziej poetycko. To ponownie w du\u017cej mierze kr\u0105\u017cenie po przestrzeni miejskiej, i jej kontemplowanie, zapis drobnych, zdawa\u0142oby si\u0119 nieistotnych, spostrze\u017ce\u0144. Autor po raz kolejny z powodzeniem przekonuje czytelnika, \u017ce podczas zwyk\u0142ego spaceru z psem mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 naprawd\u0119 sporo. Zreszt\u0105 ci, kt\u00f3rzy czytali poprzedni tomik, wiedz\u0105 ju\u017c, \u017ce Cichy ma w tym specyficznym, niszowym \u201esporcie\u201d czarny pas. Zn\u00f3w imponuje nie tylko tym, jak patrzy (na rzeczy z pozoru drobne czy nawet banalne), co te\u017c takiego potrafi dostrzec (cz\u0119sto zaskakuj\u0105ce detale), ale przede wszystkim ujmuje tym, co z tego wszystkiego udaje mu si\u0119 wyci\u0105gn\u0105\u0107, je\u015bli chodzi o materi\u0119 literack\u0105. A notabene t\u0105 ostatni\u0105 pos\u0142uguje si\u0119 jeszcze lepiej ni\u017c przy debiucie. Co prawda z ma\u0142ymi wyj\u0105tkami, ale o tym dopiero na koniec. Wr\u00f3\u0107my do sedna \u2013 zn\u00f3w udaje mu si\u0119 wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tych obserwacji zaskakuj\u0105co wiele.
We\u017amy taki przyk\u0142ad. Zima, mr\u00f3z, pada \u015bnieg. Co widzi Cichy? \u201eSamochody, nie te wygl\u0105daj\u0105ce jak \u015bnie\u017cne wzg\u00f3rza, tylko te wyszczotkowane, poros\u0142y ze wszystkich stron bia\u0142\u0105 siateczk\u0105 podobn\u0105 do elektrostatycznego py\u0142u. Siateczka by\u0142a tr\u00f3jwymiarowa. P\u0142atki przywiera\u0142y do siebie w r\u00f3\u017cnych p\u0142aszczyznach i w kilku a\u017curowych warstwach. Z bliska, kiedy b\u0142ysn\u0119\u0142y, by\u0142o wida\u0107 ich subteln\u0105 budow\u0119 i sze\u015bcioramienn\u0105 symetri\u0119. Jedne mia\u0142y tylko milimetr, inne nawet trzy\u201d.
Albo to. Autor jest w parku i patrzy na drzewa. \u201eKlony jednolistne mia\u0142y na sobie jeszcze ki\u015bcie sp\u0142owia\u0142ych nosk\u00f3w z zesz\u0142ego sezonu. Konary jednej z dekoracyjnych odmian lipy opada\u0142y dzwonowato na podobie\u0144stwo wielowarstwowych fa\u0142d sukni. \u017b\u00f3\u0142te w\u0142osy wierzby. Drobniutkie p\u0119dy modrzewia wygl\u0105da\u0142y z daleka jak rozpylone w powietrzu. W koronach kilku drzew rozpryskiwa\u0142y si\u0119 jemio\u0142y jak czarne fajerwerki\u201d.
Tak nieoczywistych spostrze\u017ce\u0144, \u0142adnych metafor i koj\u0105cych fragment\u00f3w jest w tej ksi\u0105\u017cce bez liku. Ale to nie wszystko. Melancholijny zazwyczaj Cichy \u2013 bywa te\u017c momentami zabawny. Ma bowiem zdolno\u015b\u0107 do przywo\u0142ywania fajnych tekst\u00f3w i \u017cartobliwych scenek rodzajowych, w kt\u00f3rych cz\u0119sto sam bierze udzia\u0142. S\u0105siad komentuj\u0105cy post\u0119py innego s\u0105siada, \u0107wicz\u0105cego gr\u0119 na saksofonie \u2013 \u201eDaj\u0119 mu czas do lata, a jak si\u0119 nie nauczy, to po\u0142ami\u0119 mu palce\u201d ; jedenastolatek sprzedaj\u0105cy zabawki na dzielnicowym pikniku \u2013 \u201eOd razu uprzedzam, \u017ce ceny mam zach\u0119caj\u0105ce\u201d ; czy te\u017c \u201elekko namydlony piwem\u201d ch\u0142opak, kt\u00f3ry prosi autora o przet\u0142umaczenie na \u0142acin\u0119 \u201eRzymianie, pierdol\u0119 wasze matki. Ja jestem Spartakus\u201d. Micha\u0142 Cichy \u2022 Foto: TVN24
Bywa wi\u0119c weso\u0142o, ale dla odmiany mo\u017ce by\u0107 te\u017c wzruszaj\u0105co. Jak przy urzekaj\u0105cej opowie\u015bci o psie Poldku, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142 do bezdomnego pana Jurka, a po jego \u015bmierci zosta\u0142 odnaleziony w schronisku na Paluchu i przygarni\u0119ty przez samego autora. Zdarzaj\u0105 si\u0119 mo\u017ce i te\u017c fragmenty mniej absorbuj\u0105ce, ale jest ich na tyle ma\u0142o, \u017ce nie stanowi\u0105 jakiego\u015b problemu przy lekturze.
Mamy wi\u0119c kr\u00f3tkie historyjki, scenki rodzajowe, ciep\u0142e portrety zwyk\u0142ych ludzi \u2013 zw\u0142aszcza bezdomnych, drobnych pijaczk\u00f3w, rzemie\u015blnik\u00f3w \u2013 przedstawicieli gin\u0105cych ju\u017c zawod\u00f3w. Ujmuj\u0105ce opisy przyrody, ptak\u00f3w i owad\u00f3w oraz rozwa\u017cania o pogodzie. Poza tym refleksje na temat architektury, wspomnienia dotycz\u0105ce zamierzch\u0142ych historii, a z drugiej strony zwr\u00f3cenie uwagi na nowoczesno\u015b\u0107, np. na biurowce, wrastaj\u0105ce coraz mocniej w tkank\u0119 miasta. To koloryt Warszawy, kt\u00f3ry opisuje Cichy. I to mo\u017ce tyle, je\u017celi chodzi o punkty wsp\u00f3lne nowej ksi\u0105\u017cki z debiutem.
S\u0105 te\u017c r\u00f3\u017cnice. Tym razem autor, wraz z nieod\u0142\u0105czn\u0105 suk\u0105 Myszk\u0105, nie eksploruj\u0105 ju\u017c warszawskich ulic w tak szerokim wymiarze. Skupiaj\u0105 si\u0119 jedynie na ich niewielkim wycinku \u2013 Starej Ochocie. To bardzo wa\u017cne miejsce dla Cichego \u2013 tutaj bowiem mieszka i tu jest, co zreszt\u0105 o\u015bwiadcza ju\u017c w pierwszym zdaniu, centrum jego \u015bwiata. Ochota jest tu ukazana jako miejsce, w kt\u00f3rym czas p\u0142ynie wolniej ni\u017c w \u015bcis\u0142ym centrum czy innych dzielnicach Warszawy. Mo\u017ce jest tu te\u017c troch\u0119 biedniej ni\u017c gdzie indziej, ale tylko tu autor ma to, co mu tak bardzo odpowiada \u2013 \u015bwi\u0119ty spok\u00f3j. Mo\u017ce bez przeszk\u00f3d spacerowa\u0107, kontemplowa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, a nawet medytowa\u0107. Czu\u0107 te\u017c wyra\u017anie, \u017ce Cichy ten sw\u00f3j rewir \u201eo kszta\u0142cie podobnym do migda\u0142a\u201d najzwyczajniej w \u015bwiecie kocha.
Z kolei w wi\u0119kszym wymiarze ni\u017c w poprzedniej ods\u0142onie, Cichy dzieli si\u0119 z czytelnikami swoimi g\u0142\u0119bszymi przemy\u015bleniami, w\u0142asnym pomys\u0142em na \u017cycie. Tytu\u0142 nowej ksi\u0105\u017cki nie jest tu przypadkowy, zdaje si\u0119 metafor\u0105 powolnych acz nieustannych zmian, jakie spotykaj\u0105 nas wszystkich. \u201ePozw\u00f3l rzece p\u0142yn\u0105\u0107\u201d to rzecz miejscami bardzo mocno filozoficzna. I jak do samego, m\u0105drego przecie\u017c, przes\u0142ania autora \u2013 \u201eDobrze jest ockn\u0105\u0107 si\u0119, wydosta\u0107 ze stanu wiecznego zaaferowania i dostrzec otaczaj\u0105cy \u015bwiat\u201d \u2013 nie mam \u017cadnego \u201eale\u201d; ba, nawet podziwiam i zazdroszcz\u0119 tej \u015bwiadomo\u015bci oraz umiej\u0119tno\u015bci takiego dog\u0142\u0119bnego pogodzenia si\u0119 z otaczaj\u0105c\u0105 nas rzeczywisto\u015bci\u0105 i pochylenia nad warto\u015bci\u0105 \u017cycia; tak do samego \u201eubrania\u201d zasad tej filozofii w s\u0142owa ju\u017c troch\u0119 \u201eale\u201d mam. Nie napisz\u0119, \u017ce Cichy \u201ecoelhizuje\u201d, bo tak nie jest, ale literacko raz wychodzi to lepiej, a raz\u2026 tak sobie. I to jest w zasadzie moje jedyne zastrze\u017cenie do tej udanej ksi\u0105\u017cki. Aktualnie czytam:<\/p>\n

\n

\nSimilarity rank: 3.2\n<\/div>\n

Sentiment rank: -4.7<\/div>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n