Centrum liturgii wielkopi\u0105tkowej jest uroczysta adoracja krzy\u017ca – adoracja Syna Bo\u017cego, kt\u00f3ry odda\u0142 \u017cycie za zbawienie wszystkich ludzi.<\/b>
Wielki Pi\u0105tek to dzie\u0144 Krzy\u017ca. Po po\u0142udniu odprawiana jest niepowtarzalna wielkopi\u0105tkowa Liturgia M\u0119ki Pa\u0144skiej. Upami\u0119tnia on wydarzenia z \u017cycia Jezusa od pojmania Go w ogrodzie Getsemani, a\u017c do Jego \u015bmierci na krzy\u017cu. W tym roku Ko\u015bcio\u0142y chrze\u015bcija\u0144skie Zachodu i Wschodu obchodz\u0105 Triduum Paschalne w jednym terminie.
Celebrans i asysta wchodz\u0105 w ciszy. Przed o\u0142tarzem przez chwil\u0119 le\u017c\u0105 krzy\u017cem, a po modlitwie wst\u0119pnej czytane jest proroctwo o Cierpi\u0105cym S\u0142udze Jahwe i fragment Listu do Hebrajczyk\u00f3w. Nast\u0119pnie czyta si\u0119 lub \u015bpiewa, zwykle z podzia\u0142em na role, opis M\u0119ki Pa\u0144skiej wed\u0142ug \u015bw. Jana.
Po homilii w bardzo uroczystej modlitwie wstawienniczej Ko\u015bci\u00f3\u0142 poleca Bogu siebie i ca\u0142y \u015bwiat, wyra\u017caj\u0105c w ten spos\u00f3b pragnienie samego Chrystusa: aby wszyscy byli zbawieni. Szczeg\u00f3lnie przejmuj\u0105ce s\u0105 modlitwy o jedno\u015b\u0107 chrze\u015bcijan, pro\u015bba za niewierz\u0105cych i za \u017byd\u00f3w.
Centralnym wydarzeniem liturgii wielkopi\u0105tkowej jest adoracja Krzy\u017ca. Zas\u0142oni\u0119ty fioletowym suknem Krzy\u017c wnosi si\u0119 przed o\u0142tarz. Celebrans stopniowo ods\u0142ania ramiona Krzy\u017ca i \u015bpiewa trzykrotnie: \u201dOto drzewo Krzy\u017ca, na kt\u00f3rym zawis\u0142o zbawienie \u015bwiata\u201d, na co wierni odpowiadaj\u0105: \u201eP\u00f3jd\u017amy z pok\u0142onem\u201d.
Po liturgii Krzy\u017c zostaje w widocznym i dost\u0119pnym miejscu, tak by ka\u017cdy wierny m\u00f3g\u0142 go adorowa\u0107. Jest on a\u017c do Wigilii Paschalnej najwa\u017cniejszym punktem w ko\u015bciele. Przykl\u0119ka si\u0119 przed nim, tak, jak normalnie przykl\u0119ka si\u0119 przed Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem. Po adoracji Krzy\u017ca z ciemnicy przynosi si\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament i wiernym udziela si\u0119 Komunii.
Ostatni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 liturgii Wielkiego Pi\u0105tku jest procesja do Grobu Pa\u0144skiego. Przy d\u017awi\u0119ku ko\u0142atek, odbywa si\u0119 procesja z Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem do Bo\u017cego Grobu, gdzie odbywa si\u0119 adoracja w ciszy. Na o\u0142tarzu umieszczonym przy Grobie lub na specjalnym tronie wystawia si\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament w monstrancji okrytej bia\u0142ym przejrzystym welonem \u2013 symbolem ca\u0142unu, w kt\u00f3ry owini\u0119to cia\u0142o zmar\u0142ego Chrystusa. Ca\u0142y wystr\u00f3j tej kaplicy ma kierowa\u0107 uwag\u0119 na Cia\u0142o Pa\u0144skie. W wielu ko\u015bcio\u0142ach przez ca\u0142\u0105 noc trwa adoracja.
W Wielki Pi\u0105tek odprawiane s\u0105 tak\u017ce nabo\u017ce\u0144stwa Drogi Krzy\u017cowej. W wielu ko\u015bcio\u0142ach rozpoczyna si\u0119 ono o godz. 15.00, gdy\u017c w\u0142a\u015bnie oko\u0142o tej godziny wedle przekazu Ewangelii Jezus zmar\u0142 na Krzy\u017cu. Wiernych obowi\u0105zuje post \u015bcis\u0142y.
Troch\u0119 historii
Pierwsze wzmianki o liturgii tego dnia odnajdujemy ju\u017c w pami\u0119tnikach Egerii (IV w.) , kt\u00f3ra przekaza\u0142a nam opis celebracji liturgicznych Ko\u015bcio\u0142a jerozolimskiego. Wierni gromadzili si\u0119 ju\u017c wcze\u015bnie rano na uczczeniu krzy\u017ca. Oko\u0142o po\u0142udnia zbierali si\u0119 ponownie na liturgii s\u0142owa, w czasie kt\u00f3rej centralne miejsce zajmowa\u0142 opis M\u0119ki Pa\u0144skiej, przeplatany \u015bpiewami hymn\u00f3w i psalm\u00f3w. Po raz trzeci zbierali si\u0119 w bazylice Anastasis, by wys\u0142ucha\u0107 opisu z\u0142o\u017cenia cia\u0142a Chrystusa do Grobu.
Liturgia Wielkiego Pi\u0105tku kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w r\u00f3\u017cnych Ko\u015bcio\u0142ach lokalnych w spos\u00f3b nieco odmienny. Pierwsze opisy liturgii w Rzymie pochodz\u0105 z wieku VII. One to po\u015bwiadczaj\u0105, obok liturgii s\u0142owa i adoracji krzy\u017ca, w\u0142\u0105czenie do liturgii tego dnia Komunii \u015awi\u0119tej, co z czasem rozwin\u0119\u0142o si\u0119 w tzw. Msz\u0119 dar\u00f3w uprzednio konsekrowanych (Missa praesanctificatorum) . Pocz\u0105wszy od wieku XIII komunikowa\u0142 ju\u017c jednak tylko g\u0142\u00f3wny celebrans (akcent po\u0142o\u017cony na Komuni\u0119 wielkanocn\u0105) , co p\u00f3\u017aniej usankcjonowa\u0142 Msza\u0142 Piusa V z 1570 r.
Odnowy Triduum Paschalnego podj\u0105\u0142 si\u0119 jeszcze przed Soborem Watyka\u0144skim II papie\u017c Pius XII w roku 1955. Nie zmieniaj\u0105c zasadniczo jego struktury, przywr\u00f3ci\u0142 on przede wszystkim Komuni\u0119 \u015bw. dla wszystkich wiernych, czerwony kolor szat liturgicznych oraz przesun\u0105\u0142 Liturgi\u0119 M\u0119ki Pa\u0144skiej na godziny popo\u0142udniowe (po godz. 15, por. Mt 27, 46) .
Obecny kszta\u0142t liturgii Wielkiego Pi\u0105tku jest owocem reformy liturgicznej po Soborze Watyka\u0144skim II .
U luteran
Najwa\u017cniejszym i centralnym \u015bwi\u0119tem ca\u0142ego roku liturgicznego jest Wielki Pi\u0105tek. Bowiem przez \u015bmier\u0107 Chrystusa na krzy\u017cu dokonuje si\u0119 zbawienie. Jest to dzie\u0144, w kt\u00f3rym w ko\u015bcio\u0142ach lutera\u0144skich milkn\u0105 dzwony. Krzy\u017c przes\u0142ania si\u0119 czarnym lub fioletowym kirem (barwy liturgiczne tego \u015bwi\u0119ta, symbole \u015bmierci i \u017ca\u0142oby) . Niemal wszyscy wierni odwiedzaj\u0105 w\u00f3wczas ko\u015bcio\u0142y i bior\u0105 udzia\u0142 w nabo\u017ce\u0144stwie. W parafiach ewangelickich nie ma jednak tradycji budowania grobu Chrystusa.
Dla wiernych Ko\u015bcio\u0142a Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce Wielki Pi\u0105tek to dzie\u0144 ustawowo wolny od pracy. W wielu domach przestrzega si\u0119 postu, rezygnuje si\u0119 z ogl\u0105dania telewizji, s\u0142uchania radio, korzystania z Internetu.
W prawos\u0142awiu
Tego dnia obowi\u0105zuje post \u015bcis\u0142y, tzn. wierni maj\u0105 ca\u0142kowicie powstrzyma\u0107 si\u0119 od jedzenia a\u017c do wieczora. Nie odprawia si\u0119 te\u017c Liturgii \u015bwi\u0119tej \u2013 tego dnia B\u00f3g sk\u0142ada w Ofierze Samego Siebie. Rano odprawiane jest nabo\u017ce\u0144stwo kr\u00f3lewskich godzin kanonicznych.
Po po\u0142udniu odprawiana jest wieczernia, w trakcie kt\u00f3rej na prestole (o\u0142tarzu) le\u017cy p\u0142aszczannica, czyli tkanina z wyobra\u017ceniem cia\u0142a Jezusa. Po wieczerni jest ona w uroczystej procesji (kt\u00f3rej zwykle towarzyszy jutrznia wielkosobotnia) przenoszona do \u015brodkowej cz\u0119\u015bci \u015bwi\u0105tyni, gdzie sk\u0142ada si\u0119 j\u0105 na stole symbolizuj\u0105cym gr\u00f3b. Na zako\u0144czenie nabo\u017ce\u0144stwa uczestnicy sk\u0142adaj\u0105 p\u0142aszczannicy pok\u0142on i ca\u0142uj\u0105 j\u0105. Adoracja trwa do p\u00f3\u017ana w nocy.
ann\/ KAI<\/p>\n

\n

Similarity rank: 3.1<\/div>\n

Sentiment rank: -2.1<\/div>\n

<\/div>\n<\/div>\n