\u015aw Ignacy by\u0142 trzecim biskupem Antiochii od 70 do 107 roku kt\u00f3ry by\u0142 rokiem jego m\u0119cze\u0144stwa<\/b>
\nDrodzy Bracia i Siostry!
Podobnie jak w poprzedni\u0105 \u015brod\u0119 b\u0119dziemy m\u00f3wi\u0107 o postaciach rodz\u0105cego si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. W ubieg\u0142ym tygodniu wspominali\u015bmy \u015bw. Klemensa I, papie\u017ca, trzeciego nast\u0119pc\u0119 \u015bw. Piotra. Dzisiaj m\u00f3wimy o \u015bw. Ignacym, kt\u00f3ry by\u0142 trzecim biskupem Antiochii, od 70 do 107 roku, kt\u00f3ry by\u0142 rokiem jego m\u0119cze\u0144stwa. W tym czasie Rzym, Aleksandria i Antiochia by\u0142y trzema wielkimi metropoliami imperium rzymskiego. Sob\u00f3r Nicejski m\u00f3wi o trzech \u201eprymatach\u201d: g\u0142\u00f3wnie o prymacie Rzymu, ale r\u00f3wnie\u017c Aleksandria i Antiochia uczestnicz\u0105 w pewnym sensie w tym \u201eprymacie\u201d. \u015aw. Ignacy by\u0142 biskupem Antiochii, kt\u00f3ra dzisiaj znajduje si\u0119 w Turcji. W Antiochii, jak wiemy z Dziej\u00f3w Apostolskich, powsta\u0142a kwitn\u0105ca wsp\u00f3lnota chrze\u015bcija\u0144ska: pierwszym jej biskupem by\u0142 aposto\u0142 Piotr – tak m\u00f3wi nam tradycja – i tam \u201epo raz pierwszy uczniowie zostali nazwani chrze\u015bcijanami\u201d (Dz 11, 26). Euzebiusz z Cezarei, historyk z IV wieku, po\u015bwi\u0119ca ca\u0142y rozdzia\u0142 w swojej \u201eStoria Ecclesiastica\u201d \u017cyciu oraz dzie\u0142om literackim \u015bw. Ignacego (3, 36). \u201eZ Syrii Ignacy by\u0142 pos\u0142any do Rzymu – czytamy – aby by\u0107 rzuconym na po\u017carcie przez besti\u0119, z powodu \u015bwiadectwa dawanego Chrystusowi. Podejmuj\u0105c swoj\u0105 podr\u00f3\u017c przez Azj\u0119, pod surow\u0105 kontrol\u0105 stra\u017cy (kt\u00f3r\u0105 nazywa \u201edziesi\u0119cioma lampartami\u201d w swoim Li\u015bcie do Rzymian 5, 1), w kolejnych miastach, gdzie si\u0119 zatrzymywa\u0142, kazaniami i napomnieniami umacnia\u0142 Ko\u015bcio\u0142y; przede wszystkim z wielk\u0105 gorliwo\u015bci\u0105 napomina\u0142, aby strzegli si\u0119 herezji, kt\u00f3re w\u00f3wczas rozpoczyna\u0142y swe spustoszenie, i prosi\u0142, aby nie odrywa\u0107 si\u0119 od tradycji apostolskiej\u201d. Pierwszym etapem podr\u00f3\u017cy Ignacego ku m\u0119cze\u0144stwu by\u0142o miasto Smyrna, gdzie biskupem by\u0142 \u015bw. Polikarp, ucze\u0144 \u015bw. Jana. St\u0105d Ignacy napisa\u0142 cztery listy, kolejno do Ko\u015bcio\u0142a w Efezie, Magnezji, Tralli i Rzymie. \u201eWyruszywszy ze Smyrny – pisze dalej Euzebiusz – Ignacy przyby\u0142 do Troady i stamt\u0105d wys\u0142a\u0142 nowe listy\u201d: dwa do Ko\u015bcio\u0142a w Filadelfii i Smyrny, za\u015b jeden do biskupa Polikarpa. Euzebiusz kompletuje w ten spos\u00f3b wykaz list\u00f3w, jakie dotar\u0142y do nas od Ko\u015bcio\u0142a I wieku, jako cenny skarb. Czytaj\u0105c te teksty, czuje si\u0119 \u015bwie\u017co\u015b\u0107 wiary pokolenia, kt\u00f3re zna\u0142o jeszcze Aposto\u0142\u00f3w. Czuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w tych listach gor\u0105c\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tego. Wreszcie, z Troady, m\u0119czennik dotar\u0142 do Rzymu, gdzie w Amfiteatrze Flawiusza zosta\u0142 dany na po\u017carcie okrutnym bestiom.
\u017baden z Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a nie wyrazi\u0142 z takim zapa\u0142em, jak \u015bw. Ignacy, pragnienia jedno\u015bci z Chrystusem oraz \u017cycia w Nim. Dlatego te\u017c odczytali\u015bmy fragment Ewangelii o winnicy, kt\u00f3r\u0105 – wed\u0142ug Ewangelii \u015bw. Jana – jest Jezus. Faktycznie w Ignacym zbiegaj\u0105 si\u0119 dwa nurty: duchowo\u015b\u0107 \u015bw. Paw\u0142a, ca\u0142a ukierunkowana na zjednoczenie z Chrystusem i duchowo\u015b\u0107 \u015bw. Jana, skoncentrowana na \u017cyciu w Nim. Te dwa kierunki duchowo\u015bci \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w na\u015bladowaniu Chrystusa, kt\u00f3ry jest wielokrotnie og\u0142aszany przez Ignacego jako \u201em\u00f3j\u201d czy \u201enasz B\u00f3g\u201d. W ten spos\u00f3b \u015bw. Ignacy b\u0142aga chrze\u015bcijan Rzymu, aby nie przeszkadzali w jego m\u0119cze\u0144stwie, gdy\u017c jest spragniony, aby jak najszybciej \u201ez\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z Jezusem Chrystusem\u201d. Dlatego t\u0142umaczy: \u201eJest rzecz\u0105 pi\u0119kn\u0105 dla mnie umrze\u0107, id\u0105c w kierunku (eis) Jezusa Chrystusa, bardziej ani\u017celi kr\u00f3lowa\u0107 a\u017c po kra\u0144ce ziemi. Szukam Jego, kt\u00f3ry umar\u0142 za mnie, pragn\u0119 Jego, kt\u00f3ry zmartwychwsta\u0142 dla nas \u2026 Pozw\u00f3lcie mi, abym by\u0142 na\u015bladowc\u0105 M\u0119ki mojego Boga!\u201d (Do Rzymian 5-6). Mo\u017cna zobaczy\u0107 w tych p\u0142on\u0105cych mi\u0142o\u015bci\u0105 wyra\u017ceniach szczyt \u201erealizmu\u201d chrystologicznego, typowego dla Ko\u015bcio\u0142a w Antiochii, kt\u00f3ry by\u0142 bardzo skoncentrowany na Wcieleniu Syna Bo\u017cego oraz na Jego prawdziwym i konkretnym cz\u0142owiecze\u0144stwie. \u201eJezus Chrystus – pisze Ignacy do Smyrnian – pochodzi realnie z pokolenia Dawida\u201d, \u201erealnie narodzi\u0142 si\u0119 z Dziewicy\u201d, \u201erealnie by\u0142 przybity za nas\u201d (1, 1).
G\u0142\u0119bokie d\u0105\u017cenie Ignacego do zjednoczenia z Chrystusem stwarza podstawy do prawdziwej i w\u0142asnej \u201emistyki jedno\u015bci\u201d. On sam okre\u015bla siebie jako \u201ecz\u0142owieka, kt\u00f3remu zosta\u0142o powierzone zadanie jedno\u015bci\u201d (Do Filadelfian 8, 1). Dla Ignacego jedno\u015b\u0107 jest przede wszystkim przymiotem Boga, kt\u00f3ry istniej\u0105c w trzech Osobach, jest Jeden w absolutnej jedno\u015bci. Ignacy powtarza cz\u0119sto, \u017ce B\u00f3g jest jedno\u015bci\u0105, \u017ce tylko w Bogu znajduje ona stan czysty i najbardziej pierwotny. Jedno\u015b\u0107, jak\u0105 maj\u0105 do zrealizowania na tej ziemi chrze\u015bcijanie, nie jest niczym innym, jak na\u015bladowaniem mo\u017cliwie najbardziej zgodnym z boskim archetypem. W ten spos\u00f3b Ignacy dochodzi do wypracowania takiej wizji Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra w spos\u00f3b ewidentny przywo\u0142uje niekt\u00f3re wyra\u017cenia Listu do Koryntian \u015bw. Klemensa Rzymskiego. \u201eJest dobrem dla nas – pisze np. do chrze\u015bcijan w Efezie – d\u0105\u017cy\u0107 razem do wsp\u00f3\u0142brzmienia z my\u015bl\u0105 biskupa, jak to ju\u017c uczynili\u015bcie. Rzeczywi\u015bcie, wasze kolegium prezbiter\u00f3w, s\u0142usznie tak bardzo znane, godne Boga, jest tak harmonijnie z\u0142\u0105czone z Biskupem jak struny cytry. Dlatego w waszej zgodzie i w waszej symfonii mi\u0142o\u015bci wy\u015bpiewywany jest Jezus Chrystus. W ten spos\u00f3b wy, wszyscy razem, stajecie si\u0119 ch\u00f3rem, a\u017ceby w symfonii zgody, po zasi\u0119gni\u0119ciu w jedno\u015bci tonu od Boga, \u015bpiewa\u0107 jednym g\u0142osem\u201d (4, 1-2). Po zaleceniu Smyrnianom, aby \u201enie podejmowali niczego, co dotyczy Ko\u015bcio\u0142a, bez biskupa\u201d (8, 1), wyznaje Polikarpowi: \u201eJa ofiaruj\u0119 moje \u017cycie za tych, kt\u00f3rzy s\u0105 pos\u0142uszni biskupowi, prezbiterom oraz diakonom. Obym m\u00f3g\u0142 mie\u0107 wraz z nimi udzia\u0142 w Bogu. Pracujcie wszyscy razem, jedni dla drugich, walczcie razem, biegnijcie razem, cierpcie razem, \u015bpijcie i czuwajcie razem z administratorami Boga, z ich asystentami i s\u0142ugami. Szukajcie, jak podoba\u0107 si\u0119 Temu, dla Kt\u00f3rego walczycie i od Kt\u00f3rego otrzymacie zap\u0142at\u0119. Niech nikt z was nie ucieka. Wasz chrzest niech b\u0119dzie zawsze tarcz\u0105, wiara niech b\u0119dzie jak he\u0142m, mi\u0142o\u015b\u0107 jak w\u0142\u00f3cznia, cierpliwo\u015b\u0107 jak zbroja\u201d (6, 1-2).
Ca\u0142o\u015bciowo, mo\u017cna widzie\u0107 w Listach Ignacego pewien rodzaj sta\u0142ej i g\u0142\u0119bokiej dialektyki mi\u0119dzy dwoma charakterystycznymi aspektami \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego: z jednej strony struktura hierarchiczna wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej, za\u015b z drugiej fundamentalna jedno\u015b\u0107, kt\u00f3ra wi\u0105\u017ce mi\u0119dzy sob\u0105 wszystkich wierz\u0105cych w Chrystusie. W konsekwencji role te nie mog\u0105 by\u0107 sobie przeciwstawiane. Przeciwnie, nacisk, jaki k\u0142adzie si\u0119 na komuni\u0119 wierz\u0105cych mi\u0119dzy sob\u0105 i ich w\u0142asnymi pasterzami, jest nieustannie ukazywany przez wymowne obrazy oraz analogie: cytra, struna, intonacja, koncert oraz symfonia. Ewidentna jest szczeg\u00f3lna odpowiedzialno\u015b\u0107 biskup\u00f3w, prezbiter\u00f3w oraz diakon\u00f3w w budowaniu wsp\u00f3lnoty. Wa\u017cna jest dla nich przede wszystkim zach\u0119ta do mi\u0142o\u015bci oraz jedno\u015bci. \u201eB\u0105d\u017acie jedno\u201d – pisze Ignacy do mieszka\u0144c\u00f3w Magnezji, podejmuj\u0105c modlitw\u0119 Jezusa podczas Ostatniej Wieczerzy: \u201eJedno jedyne b\u0142aganie, jeden umys\u0142, jedyna nadzieja w mi\u0142o\u015bci \u2026 Biegnijcie wszyscy do Jezusa Chrystusa, jak do jedynej \u015bwi\u0105tyni Boga, jak do jedynego o\u0142tarza: On jest jeden, poprzedzony przez jedynego Ojca, pozostaje z Nim zjednoczony, do Niego te\u017c powr\u00f3ci\u0142 w jedno\u015bci\u201d (7, 1-2). Ignacy, pierwszy w literaturze chrze\u015bcija\u0144skiej, przypisuje Ko\u015bcio\u0142owi przymiotnik \u201ekatolicki\u201d, to znaczy \u201euniwersalny\u201d: \u201eGdzie jest Jezus Chrystus – stwierdza on – tam jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki\u201d (Do Smyrnian, 8, 2). W\u0142a\u015bnie w s\u0142u\u017cbie jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a katolickiego wsp\u00f3lnota chrze\u015bcija\u0144ska w Rzymie wykonuje swego rodzaju prymat w mi\u0142o\u015bci: \u201eW Rzymie przewodniczy ona, jako godna Boga, pe\u0142na czci, godna tego, aby by\u0107 nazywana b\u0142ogos\u0142awion\u0105\u2026 Przewodniczy w mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra ma prawo Chrystusa i nosi imi\u0119 Ojca\u201d (Do Rzymian, prolog).
Jak widzimy, Ignacy jest rzeczywi\u015bcie \u201edoktorem jedno\u015bci\u201d: jedno\u015b\u0107 Boga oraz jedno\u015b\u0107 Chrystusa (z pogard\u0105 dla r\u00f3\u017cnych herezji, kt\u00f3re zaczyna\u0142y kr\u0105\u017cy\u0107 i rozdziela\u0107 cz\u0142owieka oraz Boga w Chrystusie), jedno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a, jedno\u015b\u0107 wierz\u0105cych, \u201ew wierze oraz w mi\u0142o\u015bci, od kt\u00f3rych nie ma nic wznio\u015blejszego\u201d (Do Smyrnian, 6, 1). Jednym s\u0142owem, \u201erealizm\u201d Ignacego nawo\u0142uje wierz\u0105cych wczoraj i dzi\u015b, nawo\u0142uje nas wszystkich, do nieustannego podejmowania syntezy upodobnienia si\u0119 do Chrystusa (jedno\u015b\u0107 z Nim, \u017cycie w Nim) oraz po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 Jego Ko\u015bcio\u0142owi (jedno\u015b\u0107 z biskupem, hojna s\u0142u\u017cba wsp\u00f3lnocie oraz \u015bwiatu). Podsumowuj\u0105c, nale\u017cy doj\u015b\u0107 do syntezy komunii Ko\u015bcio\u0142a wewn\u0105trz jego samego oraz misji g\u0142oszenia Ewangelii innym, a\u017c do czasu, gdy poprzez jeden wymiar m\u00f3wi\u0107 b\u0119dzie drugi, za\u015b wierz\u0105cy b\u0119d\u0105 coraz bardziej \u201ew posiadaniu tego niepodzielnego ducha, kt\u00f3ry jest samym Jezusem Chrystusem\u201d (Do Magnezjan, 15). Upraszaj\u0105c u Pana tej \u201e\u0142aski jedno\u015bci\u201d, w przekonaniu przewodniczenia w mi\u0142o\u015bci ca\u0142emu Ko\u015bcio\u0142owi (por. Do Rzymian, prolog), zwracam si\u0119 do was z tym samym \u017cyczeniem, jakie ko\u0144czy list Ignacego do chrze\u015bcijan w Tralli: \u201eMi\u0142ujcie si\u0119 wzajemnie niepodzielnym sercem. Moja dusza oddaje si\u0119 w ofierze za was, nie tylko teraz, ale r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy dotrze do Boga \u2026 W Chrystusie mo\u017cecie by\u0107 znalezieni bez zmazy\u201d (13). M\u00f3dlmy si\u0119, aby Pan pom\u00f3g\u0142 nam osi\u0105gn\u0105\u0107 t\u0119 jedno\u015b\u0107 i \u017ceby\u015bmy wreszcie byli bez zmazy, poniewa\u017c mi\u0142o\u015b\u0107 oczyszcza dusze.
Z orygina\u0142u w\u0142oskiego t\u0142umaczy\u0142 o. Jan Pach OSPPE<\/p>\n