Cho\u0107 ameryka\u0144ska akcja pojmania Nicolasa Maduro z Caracas trwa\u0142a kilka godzin, to o jej skutkach b\u0119dzie si\u0119 m\u00f3wi\u0142o jeszcze d\u0142ugo, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie geopolityki i wp\u0142ywie administracji Donalda Trumpa na ni\u0105. Konsekwencje tej interwenc<\/b>
\n\u2022 Cho\u0107 obecne w\u0142adze w Caracas oskar\u017caj\u0105 Donalda Trumpa o ch\u0119\u0107 zaboru ich pot\u0119\u017cnych z\u0142\u00f3\u017c ropy naftowej, w rzeczywisto\u015bci ta kwestia mog\u0142a nie by\u0107 decyduj\u0105ca.
\u015awiat zastanawia si\u0119 nad skutkami operacji ameryka\u0144skich si\u0142 w Wenezueli, efektem kt\u00f3rej by\u0142o pojmanie przyw\u00f3dcy kraju Nicolasa Maduro.
O wydarzeniach, kt\u00f3re rozegra\u0142y si\u0119 w sobotni poranek polskiego czasu – a w \u015brodku nocy w Caracas – szczeg\u00f3\u0142owo i na bie\u017c\u0105co pisali\u015bmy w WNP.
O tym, jak szybka interwencja USA oraz og\u00f3lna sytuacja w regionie mo\u017ce odbi\u0107 si\u0119 na rynkach, opowiedzia\u0142 Micha\u0142 Stajniak, wicedyrektor dzia\u0142u analiz XTB.
– Wkr\u00f3tce przez ameryka\u0144skie w\u0142adze ma zosta\u0107 przedstawiony plan \u00ab\u00a0pokoju, wolno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci\u00a0\u00bb dla Wenezueli. Eksperci spekuluj\u0105, \u017ce sukces operacji by\u0142 mo\u017cliwy dzi\u0119ki cichej wsp\u00f3\u0142pracy cz\u0119\u015bci wenezuelskich elit z Waszyngtonem – powiedzia\u0142 Stajniak.
Ekspert zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na fakt, i\u017c gracze na rynku ropy bacznie obserwowali rozw\u00f3j sytuacji w Wenezueli i tego, jak wp\u0142ynie ona na \u015bwiatowe notowania surowca.
– Cho\u0107 koncern PDVSA (pa\u0144stwowy koncern wydobywczy – przyp.red.) deklaruje ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 wydobycia, infrastruktura jest w fatalnym stanie i wymaga wielomiliardowych inwestycji, kt\u00f3re przy obecnie niskich cenach ropy nie s\u0105 mo\u017cliwe. Bez wzgl\u0119du na Wenezuel\u0119 rynek ropy w 2026 r. do\u015bwiadczy du\u017cej nadpoda\u017cy i zdecydowanie wa\u017cniejszym czynnikiem b\u0119dzie Rosja i ewentualne dalsze pr\u00f3by pokojowe na Ukrainie – uwa\u017ca ekspert XTB.
Ile ropy Wenezuela posiada, a ile surowca wydobywa?
Warto skupi\u0107 si\u0119 na gigantycznym potencjale naftowym Wenezueli. Faktycznie, wed\u0142ug norweskiej Rystad Energy w 2024 r. wydobycie tamtejszej ropy wynios\u0142o niemal 1 mln bary\u0142ek dziennie (i tendencja jest wzrostowa), jednak by\u0142o to nieca\u0142e 1 proc. \u015bwiatowej poda\u017cy tego surowca.
Dodatkowo ropa w tym rejonie to z\u0142o\u017ca tzw. Pasu Orinoko, czyli terenu o powierzchni 55 tys. km kw. po\u0142o\u017conego wzd\u0142u\u017c rzeki o tej samej nazwie, na p\u00f3\u0142nocy i p\u00f3\u0142nocnym wschodzie kraju. Ok. 67 proc. produkcji (657 000 bary\u0142ek dziennie w 2024 r.) to tzw. ropa ci\u0119\u017cka – bardzo g\u0119sta, lepka, bitumiczna substancja, kt\u00f3rej wydobycie i p\u00f3\u017aniejsza rafinacja wymaga drogiej, zaawansowanej technologii i jest znacz\u0105co bardziej energoch\u0142onna (trzeba fizycznie j\u0105 \u00ab\u00a0wyci\u0105gn\u0105\u0107\u00a0\u00bb, ni\u017c sama wyp\u0142ynie pod ci\u015bnieniem) i emisyjna ni\u017c l\u017cejsza ropa taka jak ameryka\u0144ska WTI, saudyjska Arab Light czy europejska Brent.
Aby cz\u0119\u015bciowo zmieni\u0107 ten stan, ropa z Wenezueli przed rafinacj\u0105 jest mieszana z l\u017cejszymi gatunkami albo z naft\u0105 czy kondensatem. Wenezuela importowa\u0142a du\u017ce ilo\u015bci tych produkt\u00f3w, m.in. z Iranu.
Z danych ameryka\u0144skiej agencji energetycznej EIA wynika, \u017ce wydobycie ropy w Wenezueli od obj\u0119cia w\u0142adzy przez Hugo Chaveza w 1998 r. spad\u0142o 3,5-krotnie, a tylko w ci\u0105gu ostatniej dekady – 2,5-krotnie. W 2024 r. \u015brednia dzienna produkcja by\u0142a na poziomie 900 tys. bary\u0142ek, podczas gdy w 2015 r. by\u0142o to prawie 2,6 mln. Jedn\u0105 z pierwszych przyczyn spadku produkcji by\u0142o zwolnienie po strajku z 2002 r. w PDVSA 18 tys. specjalist\u00f3w. Brak inwestycji i serwisu powoduje stopniow\u0105 degradacj\u0119 ca\u0142ego przemys\u0142u naftowego Wenezueli.
Jak podkre\u015bla agencja, z powodu braku serwisu zamkni\u0119te zosta\u0142y ju\u017c co najmniej dwie linie rafineryjne, a najwi\u0119kszy kompleks rafineryjny Paraguana Refining Center pracuje na poziomie ok. 10 proc. swojej wydajno\u015bci. Efektem by\u0142y m.in. braki w kraju benzyny, w\u0142adze importowa\u0142y to paliwo z Iranu. Jak przypomina EIA, od kilku lat serwisowaniem rafinerii w Wenezueli zajmuj\u0105 si\u0119 Ira\u0144czycy. Ostatnie lata przynios\u0142y pewien wzrost wydobycia. W ocenie EIA odpowiada za to przede wszystkim dzia\u0142alno\u015b\u0107 ameryka\u0144skiego Chevrona oraz pomoc chi\u0144skich specjalist\u00f3w na polach naftowych.
Wa\u017cnym w\u0105tkiem jest tak\u017ce to, czy Wenezuela faktycznie posiada najwi\u0119ksze rezerwy ropy na \u015bwiecie. Ciekawe \u015bwiat\u0142o na t\u0119 spraw\u0119 rzuci\u0142 w listopadzie zesz\u0142ego roku g\u0142\u00f3wny analityk rynkowy Admirals \u0141ukasz Skiba.
\u00ab\u00a0Wenezuela od lat podaje, \u017ce posiada oko\u0142o 300 miliard\u00f3w bary\u0142ek potwierdzonych rezerw. Tyle \u017ce ta liczba nie zosta\u0142a nigdy niezale\u017cnie zweryfikowana ani poddana audytowi przez zewn\u0119trzne, wiarygodne instytucje. Ich wzrost z ok. 80 miliard\u00f3w bary\u0142ek w 2005 r. do 300 miliard\u00f3w w I-II dekadzie XXI wieku zbieg\u0142 si\u0119 w czasie z okresem wysokich cen ropy (>100 dol.), co umo\u017cliwi\u0142o polityczne przeklasyfikowanie ogromnych ilo\u015bci ci\u0119\u017ckiej i bardzo ci\u0119\u017ckiej ropy z kategorii \u00ab\u00a0zasob\u00f3w\u00a0\u00bb na \u00ab\u00a0rezerwy\u00a0\u00bb, a to np. pozwala\u0142o uzyska\u0107 lepsze warunki kredytowania chocia\u017cby w Chinach\u00a0\u00bb – napisa\u0142 Skiba na platformie X.
\u00ab\u00a0Kluczowym problemem jest wsp\u00f3\u0142czynnik odzysku – czyli procentowej cz\u0119\u015bci ropy pierwotnie znajduj\u0105cej si\u0119 w z\u0142o\u017cu, kt\u00f3r\u0105 realnie da si\u0119 wydoby\u0107. Wenezuela przez lata zak\u0142ada\u0142a, \u017ce wynosi on 20 procent. Tymczasem analizy niezale\u017cnych ekspert\u00f3w, w tym dane z projekt\u00f3w pilota\u017cowych w Pasie Orinoko, wskazuj\u0105, \u017ce dla tamtejszej bardzo ci\u0119\u017ckiej ropy (o 8\u201310 API, czyli ultrag\u0119stej) rzeczywisty wsp\u00f3\u0142czynnik odzysku przy standardowych metodach wynosi zaledwie 7-8 proc.\u00a0\u00bb – doda\u0142 analityk.
Wed\u0142ug ekspeta Arabia Saudyjska ma posiada\u0107 w przybli\u017ceniu 270 miliard\u00f3w bary\u0142ek potwierdzonych rezerw. Co wi\u0119cej, tamtejsza ropa jest l\u017cejsza, s\u0142odka (bez tak du\u017cego procentu zanieczyszcze\u0144), czyli o wysokiej jako\u015bci, p\u0142ynie pod w\u0142asnym ci\u015bnieniem, a koszt wydobycia (lifting cost) jest znacznie ni\u017cszy. Wsp\u00f3\u0142czynnik odzysku w saudyjskich z\u0142o\u017cach przekracza 40 proc. (w por\u00f3wnaniu do 7-8 proc. w Wenezueli).
\u00ab\u00a0Nie zmienia to faktu, \u017ce wci\u0105\u017c m\u00f3wimy o ogromnych rezerwach, kt\u00f3re przy zmianie re\u017cimu oraz nak\u0142adach inwestycyjnych rz\u0119du 8-9 mld dol. rocznie mog\u0142yby umo\u017cliwi\u0107 zwi\u0119kszenie wydobycia o oko\u0142o 250 tys. b\/d (bary\u0142ek na dzie\u0144 – przyp. red) i doprowadzi\u0107 w perspektywie dekady do osi\u0105gni\u0119cia poziomu produkcji oko\u0142o 3 mln b\/d (aktualnie 1 mln b\/d). Natomiast twierdzenie, \u017ce USA \u201eid\u0105 po najwi\u0119ksze rezerwy ropy na \u015bwiecie\u201d jest powa\u017cnym nadu\u017cyciem\u00a0\u00bb – podkre\u015bli\u0142 \u0141ukasz Skiba.
Micha\u0142 Stajniak z XTB zaznaczy\u0142, \u017ce Donald Trump zapowiedzia\u0142 odzyskanie ameryka\u0144skich aktyw\u00f3w naftowych, co teoretycznie w \u015brednim terminie mog\u0142oby zwi\u0119kszy\u0107 produkcj\u0119 i wzmocni\u0107 rol\u0119 USA jako importera ci\u0119\u017ckiej ropy. Proces ten uwa\u017ca si\u0119 jednak za kosztowny i czasoch\u0142onny.
Analityk zauwa\u017cy\u0142 tak\u017ce, \u017ce interwencja spotka\u0142a si\u0119 z ostrym pot\u0119pieniem ze strony Chin, Rosji, Kuby i Iranu. Od tego, czy owe kraje podejm\u0105 kroki odwetowe, zale\u017cy, czy interwencja USA b\u0119dzie mia\u0142a wp\u0142yw na globalne rynki finansowe.
Niepewno\u015b\u0107 geopolityczna wybija si\u0119 wi\u0119c na front rozwa\u017ca\u0144 co do przyczyn i skutk\u00f3w sobotniego ataku Amerykan\u00f3w na Wenezuel\u0119.
Wed\u0142ug agencji Reuters, wiceprzewodnicz\u0105cy Rady Bezpiecze\u0144stwa Rosji Dmitrij Miedwiediew i jeden z czo\u0142owych parlamentarzyst\u00f3w rosyjskich Aleksiej Puszkow stwierdzili w weekend, \u017ce dzia\u0142ania prezydenta USA Donalda Trumpa w Wenezueli by\u0142y bezprawne i destabilizuj\u0105ce, przedstawiaj\u0105c je jednocze\u015bnie jako bezceremonialn\u0105 deklaracj\u0119 interes\u00f3w USA.
– G\u0142\u00f3wna motywacja Wujka Sama (potocznie Stan\u00f3w Zjednoczonych – przyp. red.) zawsze by\u0142a prosta: zasoby innych ludzi – powiedzia\u0142 Miedwiediew rosyjskiej agencji TASS, cytowany przez Reuters.
Dzia\u0142ania Amerykan\u00f3w zd\u0105\u017cy\u0142y oceni\u0107 tak\u017ce Chiny – g\u0142\u00f3wny importer wenezuelskiej ropy i wierzyciel kraju. Pojmany przez USA przyw\u00f3dca Nicolas Maduro uwa\u017cany by\u0142 za antyameryka\u0144skiego i jednocze\u015bnie prochi\u0144skiego polityka.
W 2013 r., tu\u017c po obj\u0119ciu w\u0142adzy, uda\u0142 si\u0119 do Pekinu, by z Xi Jinpingiem om\u00f3wi\u0107 ramy wsp\u00f3\u0142pracy finansowej i handlowej. Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, we wrze\u015bniu 2018 r., oba kraje podpisa\u0142y w Pekinie porozumienie o wsp\u00f3\u0142pracy, tak\u017ce w zakresie chi\u0144skich inwestycji w energetyk\u0119 i infrastruktur\u0119 w Wenezueli.
– Nigdy nie wierzyli\u015bmy, \u017ce jakikolwiek kraj mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 jako \u015bwiatowa policja ani nie akceptujemy, \u017ce jakikolwiek nar\u00f3d mo\u017ce ro\u015bci\u0107 sobie prawo do bycia \u015bwiatowym s\u0119dzi\u0105 – powiedzia\u0142 w niedziel\u0119 Wang Yi, szef chi\u0144skiej dyplomacji. – Suwerenno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo wszystkich kraj\u00f3w powinny by\u0107 w pe\u0142ni chronione prawem mi\u0119dzynarodowym – doda\u0142.
Interwencja w Caracas nast\u0105pi\u0142a nieca\u0142y miesi\u0105c po opublikowaniu przez administracje Donalda Trumpa nowej Strategii bezpiecze\u0144stwa USA (NSS), kt\u00f3ra zredefiniowa\u0142a priorytety polityki zagranicznej hegemona, k\u0142ad\u0105c nacisk na jego narodowy interes kosztem wsp\u00f3\u0142pracy z krajami demokratycznymi w ramach organizacji mi\u0119dzynarodowych, takich jak NATO, przeciwko pa\u0144stwom autorytarnym – czyli g\u0142\u00f3wnym tezom strategii Joe Bidena z 2022 r.
Wed\u0142ug eksperta najwi\u0119kszym wzywaniem z perspektywy ameryka\u0144skiej s\u0105 Chiny i rejon Indo-Pacyfiku.
– Strategia bezpiecze\u0144stwa USA okre\u015bla, \u017ce przysz\u0142y dobrobyt Stan\u00f3w Zjednoczonych zale\u017cy od dost\u0119pu do Indo-Pacyfiku, p\u00f3\u017aniej Europa, Bliski Wsch\u00f3d i na ko\u0144cu Afryk – uwa\u017ca Kohut.
Justyna Gotkowska, wicedyrektor O\u015brodka Studi\u00f3w Wschodnich, podkre\u015bli\u0142a, i\u017c strategia NSS bardzo jasno m\u00f3wi, \u017ce b\u0142\u0119dem by\u0142o d\u0105\u017cenie do globalnej hegemonii USA po zako\u0144czeniu Zimnej Wojny.
– Stany Zjednoczone nie mia\u0142y mie\u0107 na to wystarczaj\u0105cych \u015brodk\u00f3w militarnych, dyplomatycznych, politycznych, a inwestycje w utrzymanie tej hegemonii by\u0142y zbyt du\u017ce i niekorzystnie wp\u0142yn\u0119\u0142y na ich rozw\u00f3j – powiedzia\u0142a.
Gotkowska podkre\u015bli\u0142a tak\u017ce, \u017ce rosn\u0105ce niezadowolenie spo\u0142ecze\u0144stwa ameryka\u0144skiego spowodowane skutkami tej polityki przynios\u0142o doj\u015bcie do w\u0142adzy ludzi kontestuj\u0105cych \u00ab\u00a0pozimnowojenne\u00a0\u00bb status quo.
– Ameryka chce si\u0119 w jego ramach skupi\u0107 na sobie – swoim dobrobycie i swoim bezpiecze\u0144stwie, co jednocze\u015bnie nie oznacza izolacjonizmu. USA b\u0119d\u0105 mie\u0107 i broni\u0107 swoich interes\u00f3w w Europie i Azji, ale spos\u00f3b, w jaki b\u0119d\u0105 to robi\u0107 wobec sojusznik\u00f3w i przeciwnik\u00f3w, diametralnie si\u0119 zmieni. Sojusze maj\u0105 by\u0107 instrumentem podporz\u0105dkowanym ameryka\u0144skim interesom, a nie utrzymaniu zachodniocentrycznego \u015bwiata. Sojusznicy maj\u0105 by\u0107 bardziej wasalami ni\u017c (cho\u0107by mniejszymi) partnerami. Z Chinami i z Rosj\u0105 trzeba si\u0119 jako\u015b u\u0142o\u017cy\u0107 – si\u0142a wojskowa i jej projekcja w takim \u015bwiecie jest nadal niezwykle wa\u017cna – do odstraszania, wypierania, przeci\u0105gania liny, ale niekoniecznie oznacza gotowo\u015b\u0107 na militarn\u0105 konfrontacj\u0119. S\u0142u\u017cy do uk\u0142adania si\u0119, a nie do obrony starego porz\u0105dku – napisa\u0142a Gotkowska na platformie X.<\/p>\n