Tragiczne dziedzictwo zakazu aborcji w Rumunii Ceausescu, Hiszpanii Franco i Stanach Zjednoczonych przed wyrokiem ws. Roe vs. Wade pokazuje, \u017ce zakaza\u0107 mo\u017cna jedynie bezpiecznej aborcji. Kobiety b\u0119d\u0105 przerywa\u0107 ci\u0105\u017ce, nawet je\u015bli b\u0119dzie to oznacza\u0142o powr\u00f3t do niehumanitarnych metod — umieszczania ostrych przedmiot\u00f3w w macicy czy \u0142ykania trucizny na szczury.<\/b>
\n22 pa\u017adziernika mija rok od wyroku Trybuna\u0142u Konstytucyjnego Julii Przy\u0142\u0119bskiej, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o do niemal ca\u0142kowitego zakazu aborcji w Polsce. Na Gazeta.pl opisujemy, jak przez ten czas zmieni\u0142 si\u0119 krajobraz aborcyjny. REKLAMA Czytaj tak\u017ce: Prof. D\u0119bska: Kobiety m\u00f3wi\u0105, \u017ce czuj\u0105 si\u0119 zdradzone Co zrobi PiS z projektem ca\u0142kowitego zakazu aborcji? «Na pewno nie b\u0119dzie procedowany» Reprezentanci polskiej prawicy triumfowali po orzeczeniu Trybuna\u0142u Konstytucyjnego i triumfowali tak samo, gdy w \u017cycie wesz\u0142a zakazuj\u0105ca aborcji ustawa w Teksasie. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b by\u0142 Roman Giertych. By\u0142y wicepremier w rz\u0105dzie Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego i resocjalizowany demokrata cieszy\u0142 si\u0119, \u017ce «de facto zlikwidowano aborcj\u0119» i og\u0142asza\u0142, \u017ce «zmienia si\u0119 powoli na \u015bwiecie podej\u015bcie do tego tragicznego dziedzictwa XX wieku». Takie za\u0142o\u017cenie — o zakazie aborcji — nigdy nie b\u0119dzie prawdziwe. Zakaza\u0107 mo\u017cna tylko bezpiecznej aborcji i wystarczy rzut okna na histori\u0119, by to zrozumie\u0107. Ta historia nie jest odleg\u0142a. Tragedi\u0119 braku prawa do aborcji wci\u0105\u017c pami\u0119ta przecie\u017c wiele Rumunek. Nicolae Ceausescu og\u0142osi\u0142, \u017ce w kraju nie ma miejsca na kobiety, kt\u00f3re nie s\u0105 matkami. Najlepiej, gdyby ka\u017cda by\u0142a Matk\u0105 Bohaterk\u0105, a na taki tytu\u0142 mo\u017cna by\u0142o zas\u0142u\u017cy\u0107, rodz\u0105c dziesi\u0119cioro dzieci (co abstrahuj\u0105c od ch\u0119ci, jest niebezpieczne samo w sobie). Na rodziny z mniej ni\u017c pi\u0119ciorgiem dzieci nak\u0142adano te\u017c wysokie podatki. Antykoncepcja by\u0142a zakazana, a kontrole kobiet w ci\u0105\u017cy przeprowadza\u0142a Securitate, ichniejsza bezpieka. Caucescu chcia\u0142, \u017ceby przez nieco ponad 30 lat urodzi\u0142o si\u0119 sze\u015b\u0107 mln nowych obywateli. I faktycznie urodzi\u0142o si\u0119 bardzo wiele, ale dla dw\u00f3ch milion\u00f3w dzieci ten eksperyment sko\u0144czy\u0142 si\u0119 tragicznie. «Dzieci Ceausescu», jak na nie m\u00f3wiono, trafia\u0142y na masow\u0105 skal\u0119 do pa\u0144stwowych instytucji, gdzie niewykwalifikowany personel «zajmowa\u0142 si\u0119» nimi do oko\u0142o trzeciego roku \u017cycia, kiedy to oceniano ich przydatno\u015b\u0107. Dzieci «normalne» trafia\u0142y do dom\u00f3w dziecka, te «do wyleczenia» do kolejnej plac\u00f3wki specjalnej, a te nierokuj\u0105ce — z faktycznymi ci\u0119\u017ckimi chorobami, lub tylko z podejrzeniem choroby — trafia\u0142y do o\u015brodk\u00f3w neuropsychiatrycznych, gdzie zaczyna\u0142 si\u0119 prawdziwy horror. Dzieci by\u0142y bite, g\u0142odzone, przywi\u0105zywane do \u0142\u00f3\u017cek, molestowane, zaka\u017cane HIV, trzymane w piwnicach i klatkach. Zdj\u0119cia z takich miejsc budz\u0105 oczywiste skojarzenia z obozami koncentracyjnymi. To efekt polityki Ceausescu — setki tysi\u0119cy dzieci, kt\u00f3re w \u017cyciu zazna\u0142y wy\u0142\u0105cznie cierpienia. Nicolae Ceau?escu Narodowe Archiwa Rumunii, Fototeca online a comunismului rom\u00e2nesc (Arhiva I.S.I.S.P., film 811-812) Dekret 770 to te\u017c oko\u0142o, cho\u0107 te szacunki s\u0105 bardziej orientacyjne,10 tysi\u0119cy martwych kobiet. W Polsce przyj\u0119\u0142o si\u0119, \u017ce symbolem protest\u00f3w w obronie prawa do aborcji jest wieszak. To symbolika ameryka\u0144ska, tymczasem gdyby symbolik\u0119 zapo\u017cyczy\u0107 z Rumunii, mog\u0142yby to by\u0107 druty do dziergania, szyde\u0142ka, wrzeciona, a w ko\u0144cu \u0142odygi ro\u015blin, zw\u0142aszcza \u0142opianu — d\u0142ugiego, twardego i maj\u0105cego w\u0142a\u015bciwo\u015bci antybakteryjne. Wszystkie te przedmioty kobiety wk\u0142ada\u0142y sobie do macicy, by przerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119. Wi\u0119cej tekst\u00f3w na temat konsekwencji orzeczenia ws. aborcji przeczytasz na Gazeta.pl Kobiety w lepszej sytuacji finansowej mog\u0142y sobie pozwoli\u0107 na nieco bezpieczniejsze rozwi\u0105zania — op\u0142acenie akuszerki czy dentysty, kt\u00f3rzy potrafili wykona\u0107 aborcj\u0119, a w najlepszym i najdro\u017cszym wypadku lekarza. Luksusem by\u0142o posiadanie mog\u0105cej wys\u0142a\u0107 \u015brodki antykoncepcyjne rodziny za granic\u0105. Wykrwawia\u0142y si\u0119 albo zabija\u0142o je zaka\u017cenie. A nie wolno by\u0142o udzieli\u0107 pomocy krwawi\u0105cej kobiecie, p\u00f3ki nie wyda tego, kto przeprowadza\u0142 aborcj\u0119. To sobie pani mo\u017ce wyobrazi\u0107, jaki to by\u0142 wyb\u00f3r. Trafiali na przyk\u0142ad na trop akuszerki, a ona mia\u0142a w ci\u0105gu ostatniego miesi\u0105ca trzy kobiety u siebie. No to trafiali te\u017c do tych kobiet. A u nich w domu po dwoje, troje dzieci i nikt si\u0119 nie zastanawia, co z nimi b\u0119dzie, jak matka trafi do wi\u0119zienia. Tyle z\u0142amanych ludzkich \u017cyciorys\u00f3w — m\u00f3wi\u0142a jedna z bohaterek ksi\u0105\u017cki Ma\u0142gorzaty Rejmer «Bukareszt. Kurz i krew». Dwadzie\u015bcia trzy lata piek\u0142a kobiet. Oto, czym sko\u0144czy\u0142 si\u0119 w Rumunii ca\u0142kowity zakaz aborcji Dyktatura «geniusza Karpat» zako\u0144czy\u0142a si\u0119 tak, jak w \u017cadnym innym kraju bloku sowieckiego — Ceausescu i jego \u017con\u0119 aresztowano, przeprowadzono b\u0142yskawiczny proces i zastrzelono. Bli\u017aniaczy pomys\u0142 na zwi\u0119kszenie populacji mia\u0142 Francisco Franco. W Hiszpanii ca\u0142kowitemu zakazowi i penalizacji aborcji z rado\u015bci\u0105 przyklaskiwa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Aborcj\u0119 uznano za przest\u0119pstwo przeciwko pa\u0144stwu — karano kobiety, lekarzy, farmaceut\u00f3w i wszystkich, kt\u00f3rzy w jakikolwiek spos\u00f3b przyczynili si\u0119 do przerwania ci\u0105\u017cy. Media nie mog\u0142y pisa\u0107 o zdrowiu reprodukcyjnym, o aborcji mogli m\u00f3wi\u0107 tylko lekarze-m\u0119\u017cczy\u017ani. Kobiece wi\u0119zienie w Ventas prowadzone przez \u017ce\u0144sk\u0105 sekcj\u0119 faszystowskiej Falangi, nauka bycia pani\u0105 domu. Martin Santos Yubero, Archivo regional de la Comunidad de Madrid Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce takie obostrzenia w latach 40. oznacza\u0142y faktyczny zakaz aborcji. Nie by\u0142o przecie\u017c pomocowej infolinii, s\u0142u\u017c\u0105cych wsparciem lekarek i prawniczek i nie by\u0142o przede wszystkim edukacji. A jednak niekt\u00f3re badania m\u00f3wi\u0105 o nawet o ponad stu tysi\u0105cach aborcji rocznie. Lata oczekiwania na zmian\u0119 frankistowskich przepis\u00f3w G\u0142\u00f3wnym problemem by\u0142y pieni\u0105dze. Pracuj\u0105ca fizycznie kobieta zarabia\u0142a 6-7 peset dziennie. Wykonanie zabiegu przerwania ci\u0105\u017cy kosztowa\u0142o natomiast od kilkudziesi\u0119ciu do kilkuset peset. Biedne kobiety poszukiwa\u0142y wi\u0119c innych \u015brodk\u00f3w — od uderze\u0144 w brzuch, przez druty do dziergania, wlewania substancji chemicznych i po\u0142ykania mieszanek lek\u00f3w. Lata 70. przynios\u0142y turystyk\u0119 aborcyjn\u0105. Wyje\u017cd\u017cano g\u0142\u00f3wnie do Wielkiej Brytanii, ale r\u00f3wnie\u017c Holandii, Portugalii i kraj\u00f3w Afryki p\u00f3\u0142nocnej. Podr\u00f3\u017c do bezpiecznej kliniki z pewno\u015bci\u0105 by\u0142a jednak wydatkiem, na kt\u00f3ry pozwoli\u0107 mog\u0142y sobie tylko zamo\u017cniejsze Hiszpanki. O ile w Rumunii aborcj\u0119 zalegalizowano natychmiast po obaleniu Ceausescu, o tyle w Hiszpanii penalizowano j\u0105 jeszcze d\u0142ugie lata po \u015bmierci Franco w trakcie demokratycznych przemian. Ostatecznie przerywanie ci\u0105\u017cy dopuszczono w trzech przypadkach — je\u015bli ci\u0105\u017ca powsta\u0142\u0105 w wyniku przest\u0119pstwa, je\u015bli jest zagro\u017ceniem dla zdrowia kobiety i w przypadku uszkodzenia p\u0142odu — w 1985 roku. Martwe cia\u0142o Gerri Santoro symbolem zakazu aborcji W Stanach Zjednoczonych zakaz aborcji ma twarz Gerri Santoro. A w\u0142a\u015bciwie nie tyle twarz, ile jej nienaturalnie skulone martwe, zakrwawione cia\u0142o. Maj\u0105c zaledwie 18 lat, wysz\u0142a za m\u0105\u017c i urodzi\u0142a dwie c\u00f3rki, by po 10 latach przemocy domowej odej\u015b\u0107 od m\u0119\u017ca. By\u0142 rok 1963, \u00f3wczesne prawo nie pozwala\u0142o jej wnie\u015b\u0107 o rozw\u00f3d. Jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej Santoro pozna\u0142a innego m\u0119\u017cczyzn\u0119 i zasz\u0142a w ci\u0105\u017c\u0119. Kiedy m\u0105\u017c zapowiedzia\u0142, \u017ce przyjedzie odwiedzi\u0107 dzieci, kobieta by\u0142a przera\u017cona i postanowi\u0142a przerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119. Razem z partnerem pojecha\u0142a do motelu, by tam z pomoc\u0105 spisanej instrukcji i cewnika dokona\u0107 aborcji. Co\u015b jednak posz\u0142o nie tak — Santoro zacz\u0119\u0142a intensywnie krwawi\u0107, a m\u0119\u017cczyzna spanikowa\u0142 i uciek\u0142, zostawiaj\u0105c partnerk\u0119 na pod\u0142odze motelowego pokoju, gdzie wykrwawi\u0142a si\u0119 na \u015bmier\u0107. W tym czasie, na prze\u0142omie lat 60. i 70. w Stanach przeprowadzano nawet 1,2 mln nielegalnych aborcji rocznie. W ich wyniku umiera\u0142y tysi\u0105ce kobiet. Zmieni\u0142o si\u0119 to w 1973 roku, po wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego w sprawie Roe vs Wade. Pod pseudonimem Jane Roe wyst\u0105pi\u0142a Norma McCorvey, kt\u00f3rej odm\u00f3wiono wykonania aborcji w Teksasie i dlatego zdecydowa\u0142a si\u0119 pozwa\u0107 Henry\u2019ego Wade\u2019a, prokuratora okr\u0119gowego z Dallas. Do pozwu przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 m.in. lekarz skazany za wykonywanie zabieg\u00f3w. Wyrok — uznanie aborcji za legaln\u0105, z pozostawieniem poszczeg\u00f3lnym stanom mo\u017cliwo\u015bci wprowadzenia regulacji ograniczaj\u0105cych przerywanie ci\u0105\u017cy w drugim i trzecim trymestrze — przeszed\u0142 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 7 do 2 g\u0142os\u00f3w s\u0119dzi\u00f3w, a by\u0142 to jeszcze czas, gdy w SN zasiadali sami m\u0119\u017cczy\u017ani. McCorvey po jakim\u015b czasie og\u0142osi\u0142a, \u017ce jest przeciwna aborcji i pr\u00f3bowa\u0142a doprowadzi\u0107 do rewizji wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego, jej wniosek zosta\u0142 jednak wycofany. Przed \u015bmierci\u0105 kobieta przyzna\u0142a, \u017ce za zmian\u0119 stanowiska zap\u0142aci\u0142y jej grupy zwolennik\u00f3w ustawowego nakazu rodzenia. Roe vs. Wade mia\u0142o by\u0107 ko\u0144cem koszmaru Po wyroku Roe vs. Wade magazyn «Ms.» opublikowa\u0142 s\u0142ynne zdj\u0119cie Gerri Santoro, w\u00f3wczas jeszcze zupe\u0142nie anonimowej kobiety, kt\u00f3ra zmar\u0142a na skutek braku dost\u0119pu do bezpiecznej aborcji. «Nigdy wi\u0119cej» — g\u0142osi\u0142 nag\u0142\u00f3wek, w kt\u00f3ry wkomponowano drastyczne zdj\u0119cie. Gerri Santoro na ok\u0142adce ‘Ms.’ Ok\u0142adka magazynu ‘Ms.’ \/ Dukepress.edu Mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce takie sytuacje nie maj\u0105 si\u0119 ju\u017c prawa powt\u00f3rzy\u0107. Ale niemal 50 lat po Roe vs. Wade, Amerykanki nie mog\u0105 by\u0107 pewne, \u017ce ich prawa nie wr\u00f3c\u0105 do stanu z lat 60., co ju\u017c wydarzy\u0142o si\u0119 w Teksasie. «Heartbeat Act» zakazuje aborcji po sz\u00f3stym tygodniu ci\u0105\u017cy, tymczasem w tak wczesnym okresie ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 kobiet nawet nie wie, \u017ce jest w ci\u0105\u017cy. Absurdalny wybieg prawny utrudnia dzia\u0142aczom i klinikom zablokowanie ustawy. Stra\u017cnikami przepis\u00f3w uczyniono bowiem obywateli, kt\u00f3rzy maj\u0105 zg\u0142asza\u0107 ka\u017cdy przypadek pomocnictwa w przerywaniu ci\u0105\u017cy — od lekarzy, a\u017c po taks\u00f3wkarzy, kt\u00f3rzy podwioz\u0105 osob\u0119 w ci\u0105\u017cy pod klinik\u0119. Sprawia to, \u017ce nie da si\u0119 pozwa\u0107 w\u0142adz stanowych, co dotychczas stosowano, by odeprze\u0107 tego rodzaju zakusy na prawa reprodukcyjne. Wniosek o uznanie niekonstytucyjno\u015bci teksa\u0144skiej ustawy z\u0142o\u017cy\u0142a administracja prezydenta i prawdopodobnie «Heartbeat Act» upadnie ze wzgl\u0119du na przeniesienie ci\u0119\u017caru wymierzania sprawiedliwo\u015bci na obywateli (notabene nagradzanych 10 tysi\u0105cami dolar\u00f3w w przypadku wygrania sprawy). S\u0105d Najwy\u017cszy nie zgodzi\u0142 si\u0119 jednak na tymczasowe wstrzymanie skutk\u00f3w ustawy do czasu rozpatrzenia wniosku, co pokazuje stosunek obecnego sk\u0142adu do aborcji. W pa\u017adzierniku s\u0105d zacz\u0105\u0142 rozpatrywanie innej sprawy dot. zakazu aborcji i mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce konserwatywni s\u0119dziowie powo\u0142ani przez Donalda Trumpa z naruszeniem przepis\u00f3w i praktyki, ch\u0119tnie zatopi\u0105 Roe vs. Wade. Aborcja by\u0142a jest i b\u0119dzie «Nigdy wi\u0119cej» z magazynu «Ms.» blaknie jak tusz z czarnej ok\u0142adki z 1973 roku i jak napis Roe vs. Wade na symbolicznej najnowszej ok\u0142adce magazynu. Zwolennicy ustawowego przymusu rodzenia zapewne zacieraj\u0105 r\u0119ce, ale na tych r\u0119kach jest krew takich kobiet jak Gerri Santoro i jak tysi\u0105ce bezimiennych ofiar re\u017cim\u00f3w Franco i Ceausescu. Ok\u0142adka magazynu ‘Ms.’ msmagazine.com Bo aborcja by\u0142a, jest i b\u0119dzie. Zakazywanie jej sprawi tylko (i a\u017c), \u017ce setki tysi\u0119cy kobiet, kt\u00f3rych nie b\u0119dzie sta\u0107 na wyjazd czy kt\u00f3re nie zdo\u0142aj\u0105 zdoby\u0107 mizoprostolu i mifepristonu, przypomni sobie o rozprostowanych wieszakach, \u0142odygach \u0142opianu, \u0142ykaniu trutek na szczury i uderzaniu w brzuch. Reprezentanci polskiej prawicy triumfowali po orzeczeniu Trybuna\u0142u Konstytucyjnego i triumfowali tak samo, gdy w \u017cycie wesz\u0142a zakazuj\u0105ca aborcji ustawa w Teksasie. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b by\u0142. By\u0142y wicepremier w rz\u0105dzie Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego i resocjalizowany demokrata cieszy\u0142 si\u0119, \u017ce «de facto zlikwidowano aborcj\u0119» i og\u0142asza\u0142, \u017ce «zmienia si\u0119 powoli na \u015bwiecie podej\u015bcie do tego tragicznego dziedzictwa XX wieku». Takie za\u0142o\u017cenie — o zakazie aborcji — nigdy nie b\u0119dzie prawdziwe. Zakaza\u0107 mo\u017cna tylko bezpiecznej aborcji i wystarczy rzut okna na histori\u0119, by to zrozumie\u0107. Ta historia nie jest odleg\u0142a. Tragedi\u0119 braku prawa do aborcji wci\u0105\u017c pami\u0119ta przecie\u017c wiele Rumunek. Nicolae Ceausescu og\u0142osi\u0142, \u017ce w kraju nie ma miejsca na kobiety, kt\u00f3re nie s\u0105 matkami. Najlepiej, gdyby ka\u017cda by\u0142a Matk\u0105 Bohaterk\u0105, a na taki tytu\u0142 mo\u017cna by\u0142o zas\u0142u\u017cy\u0107, rodz\u0105c dziesi\u0119cioro dzieci (co abstrahuj\u0105c od ch\u0119ci, jest niebezpieczne samo w sobie). Na rodziny z mniej ni\u017c pi\u0119ciorgiem dzieci nak\u0142adano te\u017c wysokie podatki. Antykoncepcja by\u0142a zakazana, a kontrole kobiet w ci\u0105\u017cy przeprowadza\u0142a Securitate, ichniejsza bezpieka. Caucescu chcia\u0142, \u017ceby przez nieco ponad 30 lat urodzi\u0142o si\u0119 sze\u015b\u0107 mln nowych obywateli. I faktycznie urodzi\u0142o si\u0119 bardzo wiele, ale dla dw\u00f3ch milion\u00f3w dzieci ten eksperyment sko\u0144czy\u0142 si\u0119 tragicznie. «Dzieci Ceausescu», jak na nie m\u00f3wiono, trafia\u0142y na masow\u0105 skal\u0119 do pa\u0144stwowych instytucji, gdzie niewykwalifikowany personel «zajmowa\u0142 si\u0119» nimi do oko\u0142o trzeciego roku \u017cycia, kiedy to oceniano ich przydatno\u015b\u0107. Dzieci «normalne» trafia\u0142y do dom\u00f3w dziecka, te «do wyleczenia» do kolejnej plac\u00f3wki specjalnej, a te nierokuj\u0105ce — z faktycznymi ci\u0119\u017ckimi chorobami, lub tylko z podejrzeniem choroby — trafia\u0142y do o\u015brodk\u00f3w neuropsychiatrycznych, gdzie zaczyna\u0142 si\u0119 prawdziwy horror. Dzieci by\u0142y bite, g\u0142odzone, przywi\u0105zywane do \u0142\u00f3\u017cek, molestowane, zaka\u017cane HIV, trzymane w piwnicach i klatkach. Zdj\u0119cia z takich miejsc budz\u0105 oczywiste skojarzenia z obozami koncentracyjnymi. To efekt polityki Ceausescu — setki tysi\u0119cy dzieci, kt\u00f3re w \u017cyciu zazna\u0142y wy\u0142\u0105cznie cierpienia. Dekret 770 to te\u017c oko\u0142o, cho\u0107 te szacunki s\u0105 bardziej orientacyjne,10 tysi\u0119cy martwych kobiet. W Polsce przyj\u0119\u0142o si\u0119, \u017ce symbolem protest\u00f3w w obronie prawa do aborcji jest wieszak. To symbolika ameryka\u0144ska, tymczasem gdyby symbolik\u0119 zapo\u017cyczy\u0107 z Rumunii, mog\u0142yby to by\u0107 druty do dziergania, szyde\u0142ka, wrzeciona, a w ko\u0144cu \u0142odygi ro\u015blin, zw\u0142aszcza \u0142opianu — d\u0142ugiego, twardego i maj\u0105cego w\u0142a\u015bciwo\u015bci antybakteryjne. Wszystkie te przedmioty kobiety wk\u0142ada\u0142y sobie do macicy, by przerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119. Kobiety w lepszej sytuacji finansowej mog\u0142y sobie pozwoli\u0107 na nieco bezpieczniejsze rozwi\u0105zania — op\u0142acenie akuszerki czy dentysty, kt\u00f3rzy potrafili wykona\u0107 aborcj\u0119, a w najlepszym i najdro\u017cszym wypadku lekarza. Luksusem by\u0142o posiadanie mog\u0105cej wys\u0142a\u0107 \u015brodki antykoncepcyjne rodziny za granic\u0105. — m\u00f3wi\u0142a jedna z bohaterek ksi\u0105\u017cki Ma\u0142gorzaty Rejmer «Bukareszt. Kurz i krew». Dyktatura «geniusza Karpat» zako\u0144czy\u0142a si\u0119 tak, jak w \u017cadnym innym kraju bloku sowieckiego — Ceausescu i jego \u017con\u0119 aresztowano, przeprowadzono b\u0142yskawiczny proces i zastrzelono. Bli\u017aniaczy pomys\u0142 na zwi\u0119kszenie populacji mia\u0142 Francisco Franco. W Hiszpanii ca\u0142kowitemu zakazowi i penalizacji aborcji z rado\u015bci\u0105 przyklaskiwa\u0142 katolicki. Aborcj\u0119 uznano za przest\u0119pstwo przeciwko pa\u0144stwu — karano kobiety, lekarzy, farmaceut\u00f3w i wszystkich, kt\u00f3rzy w jakikolwiek spos\u00f3b przyczynili si\u0119 do przerwania ci\u0105\u017cy. Media nie mog\u0142y pisa\u0107 o zdrowiu reprodukcyjnym, o aborcji mogli m\u00f3wi\u0107 tylko lekarze-m\u0119\u017cczy\u017ani. Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce takie obostrzenia w latach 40. oznacza\u0142y faktyczny zakaz aborcji. Nie by\u0142o przecie\u017c pomocowej infolinii, s\u0142u\u017c\u0105cych wsparciem lekarek i prawniczek i nie by\u0142o przede wszystkim edukacji. A jednak niekt\u00f3re badania m\u00f3wi\u0105 o nawet o ponad stu tysi\u0105cach aborcji rocznie. G\u0142\u00f3wnym problemem by\u0142y pieni\u0105dze. Pracuj\u0105ca fizycznie kobieta zarabia\u0142a 6-7 peset dziennie. Wykonanie zabiegu przerwania ci\u0105\u017cy kosztowa\u0142o natomiast od kilkudziesi\u0119ciu do kilkuset peset. Biedne kobiety poszukiwa\u0142y wi\u0119c innych \u015brodk\u00f3w — od uderze\u0144 w brzuch, przez druty do dziergania, wlewania substancji chemicznych i po\u0142ykania mieszanek lek\u00f3w. Lata 70. przynios\u0142y turystyk\u0119 aborcyjn\u0105. Wyje\u017cd\u017cano g\u0142\u00f3wnie do Wielkiej Brytanii, ale r\u00f3wnie\u017c, Portugalii i kraj\u00f3w Afryki p\u00f3\u0142nocnej. Podr\u00f3\u017c do bezpiecznej kliniki z pewno\u015bci\u0105 by\u0142a jednak wydatkiem, na kt\u00f3ry pozwoli\u0107 mog\u0142y sobie tylko zamo\u017cniejsze Hiszpanki. O ile w Rumunii aborcj\u0119 zalegalizowano natychmiast po obaleniu Ceausescu, o tyle w Hiszpanii penalizowano j\u0105 jeszcze d\u0142ugie lata po \u015bmierci Franco w trakcie demokratycznych przemian. Ostatecznie przerywanie ci\u0105\u017cy dopuszczono w trzech przypadkach — je\u015bli ci\u0105\u017ca powsta\u0142\u0105 w wyniku przest\u0119pstwa, je\u015bli jest zagro\u017ceniem dla zdrowia kobiety i w przypadku uszkodzenia p\u0142odu — w 1985 roku. W Stanach Zjednoczonych zakaz aborcji ma twarz Gerri Santoro. A w\u0142a\u015bciwie nie tyle twarz, ile jej nienaturalnie skulone martwe, zakrwawione cia\u0142o. Maj\u0105c zaledwie 18 lat, wysz\u0142a za m\u0105\u017c i urodzi\u0142a dwie c\u00f3rki, by po 10 latach przemocy domowej odej\u015b\u0107 od m\u0119\u017ca. By\u0142 rok 1963, \u00f3wczesne prawo nie pozwala\u0142o jej wnie\u015b\u0107 o rozw\u00f3d. Jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej Santoro pozna\u0142a innego m\u0119\u017cczyzn\u0119 i zasz\u0142a w ci\u0105\u017c\u0119. Kiedy m\u0105\u017c zapowiedzia\u0142, \u017ce przyjedzie odwiedzi\u0107 dzieci, kobieta by\u0142a przera\u017cona i postanowi\u0142a przerwa\u0107 ci\u0105\u017c\u0119. Razem z partnerem pojecha\u0142a do motelu, by tam z pomoc\u0105 spisanej instrukcji i cewnika dokona\u0107 aborcji. Co\u015b jednak posz\u0142o nie tak — Santoro zacz\u0119\u0142a intensywnie krwawi\u0107, a m\u0119\u017cczyzna spanikowa\u0142 i uciek\u0142, zostawiaj\u0105c partnerk\u0119 na pod\u0142odze motelowego pokoju, gdzie wykrwawi\u0142a si\u0119 na \u015bmier\u0107. W tym czasie, na prze\u0142omie lat 60. i 70. w Stanach przeprowadzano nawet 1,2 mln nielegalnych aborcji rocznie. W ich wyniku umiera\u0142y tysi\u0105ce kobiet. Zmieni\u0142o si\u0119 to w 1973 roku, po wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego w sprawie Roe vs Wade. Pod pseudonimem Jane Roe wyst\u0105pi\u0142a Norma McCorvey, kt\u00f3rej odm\u00f3wiono wykonania aborcji w Teksasie i dlatego zdecydowa\u0142a si\u0119 pozwa\u0107 Henry\u2019ego Wade\u2019a, prokuratora okr\u0119gowego z Dallas. Do pozwu przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 m.in. lekarz skazany za wykonywanie zabieg\u00f3w. Wyrok — uznanie aborcji za legaln\u0105, z pozostawieniem poszczeg\u00f3lnym stanom mo\u017cliwo\u015bci wprowadzenia regulacji ograniczaj\u0105cych przerywanie ci\u0105\u017cy w drugim i trzecim trymestrze — przeszed\u0142 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 7 do 2 g\u0142os\u00f3w s\u0119dzi\u00f3w, a by\u0142 to jeszcze czas, gdy w SN zasiadali sami m\u0119\u017cczy\u017ani. McCorvey po jakim\u015b czasie og\u0142osi\u0142a, \u017ce jest przeciwna aborcji i pr\u00f3bowa\u0142a doprowadzi\u0107 do rewizji wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego, jej wniosek zosta\u0142 jednak wycofany. Przed \u015bmierci\u0105 kobieta przyzna\u0142a, \u017ce za zmian\u0119 stanowiska zap\u0142aci\u0142y jej grupy zwolennik\u00f3w ustawowego nakazu rodzenia. Po wyroku Roe vs. Wade magazyn «Ms.» opublikowa\u0142 s\u0142ynne zdj\u0119cie Gerri Santoro, w\u00f3wczas jeszcze zupe\u0142nie anonimowej kobiety, kt\u00f3ra zmar\u0142a na skutek braku dost\u0119pu do bezpiecznej aborcji. «Nigdy wi\u0119cej» — g\u0142osi\u0142 nag\u0142\u00f3wek, w kt\u00f3ry wkomponowano drastyczne zdj\u0119cie. Mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce takie sytuacje nie maj\u0105 si\u0119 ju\u017c prawa powt\u00f3rzy\u0107. Ale niemal 50 lat po Roe vs. Wade, Amerykanki nie mog\u0105 by\u0107 pewne, \u017ce ich prawa nie wr\u00f3c\u0105 do stanu z lat 60., co ju\u017c wydarzy\u0142o si\u0119 w Teksasie. «Heartbeat Act» zakazuje aborcji po sz\u00f3stym tygodniu ci\u0105\u017cy, tymczasem w tak wczesnym okresie ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 kobiet nawet nie wie, \u017ce jest w ci\u0105\u017cy. Absurdalny wybieg prawny utrudnia dzia\u0142aczom i klinikom zablokowanie ustawy. Stra\u017cnikami przepis\u00f3w uczyniono bowiem obywateli, kt\u00f3rzy maj\u0105 zg\u0142asza\u0107 ka\u017cdy przypadek pomocnictwa w przerywaniu ci\u0105\u017cy — od lekarzy, a\u017c po taks\u00f3wkarzy, kt\u00f3rzy podwioz\u0105 osob\u0119 w ci\u0105\u017cy pod klinik\u0119. Sprawia to, \u017ce nie da si\u0119 pozwa\u0107 w\u0142adz stanowych, co dotychczas stosowano, by odeprze\u0107 tego rodzaju zakusy na prawa reprodukcyjne. Wniosek o uznanie niekonstytucyjno\u015bci teksa\u0144skiej ustawy z\u0142o\u017cy\u0142a administracja prezydenta i prawdopodobnie «Heartbeat Act» upadnie ze wzgl\u0119du na przeniesienie ci\u0119\u017caru wymierzania sprawiedliwo\u015bci na obywateli (notabene nagradzanych 10 tysi\u0105cami dolar\u00f3w w przypadku wygrania sprawy). S\u0105d Najwy\u017cszy nie zgodzi\u0142 si\u0119 jednak na tymczasowe wstrzymanie skutk\u00f3w ustawy do czasu rozpatrzenia wniosku, co pokazuje stosunek obecnego sk\u0142adu do aborcji. W pa\u017adzierniku s\u0105d zacz\u0105\u0142 rozpatrywanie innej sprawy dot. zakazu aborcji i mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce konserwatywni s\u0119dziowie powo\u0142ani przez Donalda Trumpa z naruszeniem przepis\u00f3w i praktyki, ch\u0119tnie zatopi\u0105 Roe vs. Wade. «Nigdy wi\u0119cej» z magazynu «Ms.» blaknie jak tusz z ok\u0142adki z 1973 roku i jak napis Roe vs. Wade na symbolicznej najnowszej ok\u0142adce magazynu. Zwolennicy ustawowego przymusu rodzenia zapewne zacieraj\u0105 r\u0119ce, ale na tych r\u0119kach jest krew takich kobiet jak Gerri Santoro i jak tysi\u0105ce bezimiennych ofiar re\u017cim\u00f3w Franco i Ceausescu. Bo aborcja by\u0142a, jest i b\u0119dzie. Zakazywanie jej sprawi tylko (i a\u017c), \u017ce setki tysi\u0119cy kobiet, kt\u00f3rych nie b\u0119dzie sta\u0107 na wyjazd czy kt\u00f3re nie zdo\u0142aj\u0105 zdoby\u0107 mizoprostolu i mifepristonu, przypomni sobie o rozprostowanych wieszakach, \u0142odygach \u0142opianu, \u0142ykaniu trutek na szczury i uderzaniu w brzuch.<\/p>\n