Prawie 3 tys. zatrzymanych w kilka godzin. 44 lata temu wprowadzono stan wojenny — RMF24.pl — Mija 44. rocznica wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. 13 grudnia 1981 r. w\u0142adze rozpocz\u0119\u0142y prze\u015bladowania przyw\u00f3dc\u00f3w opozycji. Gen. Wojciech Jaruzelski broni\u0142<\/b>
\nOg\u0142oszony wczesnym rankiem 13 grudnia 1981 r. stan wojenny nie mia\u0142 precedensu w dziejach Polski. Oznacza\u0142 ograniczenie swob\u00f3d obywatelskich (m.in. cenzur\u0119 korespondencji, zakaz zgromadze\u0144 i przebywania w miejscach publicznych w godzinach nocnych) i nadzwyczajne uprawnienia dla wojska i milicji.Gen. Wojciech Jaruzelski, kt\u00f3ry w tamtym momencie skupia\u0142 w swoich r\u0119kach w\u0142adz\u0119 polityczn\u0105 i wojskow\u0105 (by\u0142 premierem, zwierzchnikiem wojska i pierwszym sekretarzem (czyli szefem) PZPR, odpowiedzialno\u015b\u0107 za wprowadzenie stanu wojennego t\u0142umaczy\u0142 zagro\u017ceniem pa\u0144stwa. Broni\u0142 swojej decyzji do ko\u0144ca \u017cycia. Nie przesta\u0142 tego robi\u0107 nawet wtedy, gdy jego najwa\u017cniejsi podw\u0142adni z tamtego okresu zostali os\u0105dzeni i skazani.Analizuj\u0105cy wydarzenia z grudnia 1981 r. historycy zwracaj\u0105 uwag\u0119 na to, \u017ce w\u0142adze dobrze si\u0119 do wprowadzenia stanu wojennego przygotowa\u0142y. Pierwsze przymiarki do si\u0142owej rozprawy z «Solidarno\u015bci\u0105», kt\u00f3ra by\u0142a traktowana przez rz\u0105dz\u0105cych jako zagro\u017cenie dla ich monopolu, przeprowadzano jeszcze zanim ten zwi\u0105zek zosta\u0142 zarejestrowany w s\u0105dzie.Od po\u0142owy pa\u017adziernika 1981 r. z obszarem przysz\u0142ych dzia\u0142a\u0144 zapoznawa\u0142o si\u0119 ponad tysi\u0105c Wojskowych Terenowych Grup Operacyjnych. . W wi\u0119zieniach przygotowano miejsca dla oko\u0142o 5 tys. dzia\u0142aczy «Solidarno\u015bci» i opozycji, kt\u00f3rzy mieli zosta\u0107 internowani na podstawie list sporz\u0105dzanych od pocz\u0105tku 1981 r.Do walki z kontrrewolucj\u0105, bo tak okre\u015blano «Solidarno\u015b\u0107» w poufnych rozmowach, Jaruzelskiego wzywali zar\u00f3wno przedstawiciele betonowego skrzyd\u0142a w PZPR, jak i przyw\u00f3dcy kraj\u00f3w s\u0105siaduj\u0105cych z Polsk\u0105. Ci ostatni obawiali si\u0119 bowiem, \u017ce «polska zaraza» mo\u017ce si\u0119 przenie\u015b\u0107 te\u017c do nich.Po upadku PRL-u w niekt\u00f3rych publikacjach wprowadzenie stanu wojennego by\u0142o nazywane «mniejszym z\u0142em» i uzasadniane obaw\u0105 przed zbrojn\u0105 interwencj\u0105 pa\u0144stw Uk\u0142adu Warszawskiego. Pod koniec \u017cycia zar\u00f3wno do samego sformu\u0142owania, jak i do spekulacji na temat obcej ingerencji odni\u00f3s\u0142 si\u0119 gen. Jaruzelski. «Stan wojenny by\u0142 mniejszym z\u0142em, ale z\u0142o nawet mniejsze jest r\u00f3wnie\u017c z\u0142em» — pisa\u0142 w swojej ksi\u0105\u017cce «Starsi o 30 lat» (ukaza\u0142a si\u0119 w 2011 r.). Podkre\u015bli\u0142, \u017ce decyzja o wprowadzeniu stanu wojennego podj\u0119ta zosta\u0142a w Polsce, w gronie z\u0142o\u017conym wy\u0142\u0105cznie z Polak\u00f3w.Powt\u00f3rzy\u0142 s\u0142owa wypowiedziane przez siebie przed sejmow\u0105 Komisj\u0105 Odpowiedzialno\u015bci Konstytucyjnej, \u017ce «by\u0142oby poni\u017cej oficerskiej i narodowej godno\u015bci zas\u0142anianie si\u0119 jak\u0105\u015b zewn\u0119trzn\u0105 dyspozycj\u0105, czy dyrektyw\u0105».Cho\u0107 od wiosny 1981 r., zw\u0142aszcza od czasu tzw. wypadk\u00f3w bydgoskich, w Polsce panowa\u0142o napi\u0119cie, wprowadzenie stanu wojennego zaskoczy\u0142o przyw\u00f3dc\u00f3w «Solidarno\u015bci».Ca\u0142\u0105 akcj\u0119 uda\u0142o si\u0119 zachowa\u0107 w tajemnicy, cho\u0107 w\u0142adze zaanga\u017cowa\u0142y w przygotowania wszystkie podleg\u0142e sobie struktury.Og\u0142aszaj\u0105c wprowadzenie stanu wojennego gen. Jaruzelski, powo\u0142a\u0142 si\u0119 na dekret Rady Pa\u0144stwa, ale w rzeczywisto\u015bci decyzja zapad\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej. 5 grudnia zosta\u0142a zaakceptowana przez Biuro Polityczne Komitetu Centralnego PZPR. Stoj\u0105cy na czele tego gremium gen. Jaruzelski otrzyma\u0142 swobod\u0119 co do wyboru konkretnej daty przeprowadzenia operacji.Dekret o wprowadzeniu stanu wojennego by\u0142 niezgodny z obowi\u0105zuj\u0105cym w\u00f3wczas prawem, poniewa\u017c Rada Pa\u0144stwa mog\u0142a wydawa\u0107 dekrety jedynie mi\u0119dzy sesjami Sejmu. Tymczasem sesja taka trwa\u0142a, a najbli\u017csze posiedzenie izby wyznaczone by\u0142o na 15 i 16 grudnia.Akcja wprowadzenia stanu wojennego rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. Jeszcze przed p\u00f3\u0142noc\u0105 — przy wsparciu wojska — rozpocz\u0119\u0142y dzia\u0142ania jednostki MSW, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z grup specjalnych, oddzia\u0142\u00f3w ZOMO, jednostek antyterrorystycznych, funkcjonariuszy SB i oddzia\u0142\u00f3w Jednostek Nadwi\u015bla\u0144skich. Przerwana zosta\u0142a \u0142\u0105czno\u015b\u0107 telefoniczna (nawet plac\u00f3wek dyplomatycznych).W niedziel\u0119 13 grudnia od godz. 6 rano Polskie Radio i Telewizja nadawa\u0142y wyst\u0105pienie gen. Jaruzelskiego, w kt\u00f3rym informowa\u0142 on o ukonstytuowaniu si\u0119 Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego i wprowadzeniu stanu wojennego na terenie ca\u0142ego kraju.»Obywatelki i Obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej!» — m\u00f3wi\u0142 gen. Jaruzelski. «Zwracam si\u0119 dzi\u015b do Was jako \u017co\u0142nierz i jako szef rz\u0105du polskiego. Zwracam si\u0119 do Was w sprawach wagi najwy\u017cszej. Dorobek wielu pokole\u0144, wzniesiony z popio\u0142\u00f3w polski dom ulega ruinie. Struktury pa\u0144stwa przestaj\u0105 dzia\u0142a\u0107. Gasn\u0105cej gospodarce zadawane s\u0105 codziennie nowe ciosy. Warunki \u017cycia przyt\u0142aczaj\u0105 ludzi coraz wi\u0119kszym ci\u0119\u017carem».W przem\u00f3wieniu oskar\u017ca\u0142 kierownictwo «Solidarno\u015bci» o «jawne d\u0105\u017cenie do ca\u0142kowitego rozbioru socjalistycznej polskiej pa\u0144stwowo\u015bci» i doprowadzenie do konfrontacji: «Jak d\u0142ugo mo\u017cna czeka\u0107 na otrze\u017awienie! Jak d\u0142ugo r\u0119ka wyci\u0105gni\u0119ta do zgody ma si\u0119 spotyka\u0107 z zaci\u015bni\u0119t\u0105 pi\u0119\u015bci\u0105! M\u00f3wi\u0119 to z ci\u0119\u017ckim sercem, z ogromn\u0105 gorycz\u0105. W naszym kraju mog\u0142o by\u0107 inaczej. Powinno by\u0107 inaczej». «Awanturnikom trzeba skr\u0119powa\u0107 r\u0119ce, zanim wtr\u0105c\u0105 Ojczyzn\u0119 w otch\u0142a\u0144 bratob\u00f3jczej walki» — dodawa\u0142 gen. Jaruzelski.W tym samym czasie milicja dokonywa\u0142a ju\u017c w ca\u0142ym kraju zatrzyma\u0144 os\u00f3b, kt\u00f3re uwa\u017cano za szczeg\u00f3lnie niebezpiecznie. Byli w\u015br\u00f3d nich nie tylko przyw\u00f3dcy «Solidarno\u015bci» i dzia\u0142acze polityczni. W\u015br\u00f3d zatrzymanych na \u015al\u0105sku by\u0142 np. re\u017cyser Kazimierz Kutz, zwolniony jednak szybko po interwencji katowickiego biskupa.Andrzej Paczkowski w «Wojnie polsko-jaruzelskiej» przypomnia\u0142, \u017ce aresztowa\u0144 dokonywa\u0142y na og\u00f3\u0142 uzbrojone grupy 4-5-osobowe, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z funkcjonariusza SB oraz milicjant\u00f3w. W niekt\u00f3rych przypadkach grup\u0119 tak\u0105 asekurowa\u0142o, obstawiaj\u0105c dom nawet kilkunastu funkcjonariuszy ZOMO.W akcji bra\u0142o udzia\u0142 zapewne ponad 10 tys. funkcjonariuszy SB i milicjant\u00f3w. Wed\u0142ug stanu na godzin\u0119 7 rano 13 grudnia zatrzymano 2874 osoby, czyli ok. dwie trzecie spo\u015br\u00f3d 4318 wytypowanych do internowania. Przeprowadzono aresztowania w\u015br\u00f3d niezale\u017cnych intelektualist\u00f3w, w tym tak\u017ce w\u015br\u00f3d organizator\u00f3w i uczestnik\u00f3w obraduj\u0105cego w Warszawie Kongresu Kultury Polskiej., gdzie 12 grudnia zebra\u0142a si\u0119 Komisja Krajowa NSZZ «Solidarno\u015b\u0107» i gdzie w zwi\u0105zku z tym przebywa\u0142o wielu dzia\u0142aczy i doradc\u00f3w zwi\u0105zkowych. W ci\u0105gu nocy zatrzymano w Gda\u0144sku oko\u0142o 30 cz\u0142onk\u00f3w Komisji Krajowej i kilku doradc\u00f3w. Jednym z nich by\u0142 Jacek Kuro\u0144, kt\u00f3ry opisuj\u0105c okoliczno\u015bci swojego zatrzymania, wspomina\u0142 s\u0142owa oficera SB. — mia\u0142 pyta\u0107 Kuronia, na co ten od razu odpowiedzia\u0142. .Wprowadzenie stanu wojennego rzeczywi\u015bcie by\u0142o ogromn\u0105 operacj\u0105. Zaanga\u017cowano w niej 70 tys. \u017co\u0142nierzy, 30 tys. milicjant\u00f3w, 1750 czo\u0142g\u00f3w, 1900 woz\u00f3w bojowych i 9 tys. samochod\u00f3w.W specjalny spos\u00f3b potraktowany zosta\u0142 przez autor\u00f3w stanu wojennego przewodnicz\u0105cy «Solidarno\u015bci» Lech Wa\u0142\u0119sa. W\u0142adze liczy\u0142y, \u017ce uda si\u0119 im wykorzysta\u0107 go politycznie, wi\u0119c nie zosta\u0142 od razu internowany. Oko\u0142o godziny drugiej w nocy w jego mieszkaniu pojawili si\u0119 wojewoda gda\u0144ski Jerzy Ko\u0142odziejski i I sekretarz gda\u0144skiego KW PZPR Tadeusz Fiszbach, cz\u0142onek Biura Politycznego. Poinformowali oni Wa\u0142\u0119s\u0119 o wprowadzeniu stanu wojennego, stwierdzaj\u0105c, \u017ce powinien natychmiast uda\u0107 si\u0119 do Warszawy na rozmowy z przedstawicielami w\u0142adz. Wa\u0142\u0119sa odrzuci\u0142 jednak propozycje wsp\u00f3\u0142pracy. Zosta\u0142 internowany i odizolowany od innych dzia\u0142aczy «Solidarno\u015bci» . Po pobycie w Chylicach i Otwocku umieszczono go ostatecznie w o\u015brodku rz\u0105dowym w Ar\u0142amowie.Dok\u0142adna liczba os\u00f3b, kt\u00f3re w wyniku wprowadzenia stanu wojennego ponios\u0142y \u015bmier\u0107, nie jest znana. Przedstawiane listy ofiar licz\u0105 . Nieznana pozostaje r\u00f3wnie\u017c liczba os\u00f3b, kt\u00f3re straci\u0142y w tym okresie zdrowie na skutek prze\u015bladowa\u0144, bicia w trakcie \u015bledztwa czy te\u017c podczas demonstracji ulicznych. W celach propagandowych zatrzymano tak\u017ce kilkadziesi\u0105t os\u00f3b z poprzedniej ekipy sprawuj\u0105cej w\u0142adz\u0119, m.in. Edwarda Gierka, Piotra Jaroszewicza i Edwarda Babiucha.Na podstawie dekretu o stanie wojennym zawieszono podstawowe prawa i wolno\u015bci obywatelskie, wprowadzono tryb dora\u017any w s\u0105dach, zakazano strajk\u00f3w, demonstracji, milicja i wojsko mog\u0142y ka\u017cdego legitymowa\u0107 i przeszukiwa\u0107.Wprowadzono godzin\u0119 milicyjn\u0105 od godz. 22 do godz. 6 rano, a na wyjazdy poza miejsce zamieszkania potrzebna by\u0142a przepustka. Korespondencja podlega\u0142a oficjalnej cenzurze, wy\u0142\u0105czono telefony, uniemo\u017cliwiaj\u0105c mi\u0119dzy innymi wzywanie pogotowia ratunkowego i stra\u017cy po\u017carnej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 najwa\u017cniejszych instytucji i zak\u0142ad\u00f3w pracy zosta\u0142a zmilitaryzowana i by\u0142a kierowana przez ponad 8 tys. komisarzy wojskowych. Zakazano wydawania prasy. Wyj\u0105tkami by\u0142y z pocz\u0105tku \u015bci\u015ble kontrolowane gazety — organy prasowe PZPR, ale nawet z nich przy tej okazji wyrzucono niepokornych dziennikarzy. Zawieszono dzia\u0142alno\u015b\u0107 wszystkich organizacji spo\u0142ecznych i kulturalnych, a tak\u017ce zaj\u0119cia w szko\u0142ach i na wy\u017cszych uczelniach.Oficjalnie organem w\u0142adzy by\u0142a 21-osobowa Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego z gen. Wojciechem Jaruzelskim na czele. W praktyce by\u0142a ona jednak cia\u0142em fasadowym. . W jej sk\u0142ad opr\u00f3cz gen. Jaruzelskiego wchodzili: gen. Florian Siwicki (wiceminister obrony narodowej), gen. Czes\u0142aw Kiszczak (minister spraw wewn\u0119trznych), gen. MO Miros\u0142aw Milewski (sekretarz KC), Mieczys\u0142aw F. Rakowski (wicepremier) oraz dwaj sekretarze Komitetu Centralnego: Kazimierz Barcikowski i Stefan Olszowski.<\/p>\n