{"id":3443590,"date":"2026-01-21T03:30:48","date_gmt":"2026-01-21T01:30:48","guid":{"rendered":"http:\/\/nhub.news\/?p=3443590"},"modified":"2026-01-21T05:27:58","modified_gmt":"2026-01-21T03:27:58","slug":"21-stycznia-w-historii-kresow","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nhub.news\/ru\/2026\/01\/21-stycznia-w-historii-kresow\/","title":{"rendered":"21 stycznia w Historii Kres\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><b>Bie\u017c\u0105ce wydarzenia i publikacje z Bia\u0142orusi, Litwy, Ukrainy, Rosji i innych kraj\u00f3w by\u0142ego ZSRR. Historia i kultura dawnych Polskich Kres\u00f3w. \u017bycie Polak\u00f3w na Wschodzie dawniej i dzi\u015b. Szukanie swoich korzeni na Kresach. Najnowsze i archiwalne numery podziemnej polskiej prasy z Bia\u0142orusi w wersji online.<\/b><br \/>\n1940 \u2013 wybuch\u0142o powstanie przeciw sowietom w Czortkowie \u2013 pierwszy zryw zbrojny Polak\u00f3w na Kresach pod sowieck\u0105 okupacj\u0105. Wielu powsta\u0144c\u00f3w schwyta\u0142o i zamordowa\u0142o NKWD.<br \/>W odpowiedzi na nasilaj\u0105ce si\u0119 represje pod sowieck\u0105 okupacj\u0105, w pa\u017adzierniku 1939 r. powsta\u0142a w Czortkowie konspiracyjna polska organizacja Stronnictwo Narodowe kierowana przez Tadeusza Ba\u0144kowskiego, Henryka Kami\u0144skiego i Heweliusza Malawskiego. Jej celem by\u0142a walka z sowietami i wrogiem i sabota\u017c. Aktywnym jej dzia\u0142aczem by\u0142 tak\u017ce miejscowy nauczyciel gimnazjalny \u2013 harcmistrz J\u00f3zef Opacki.<br \/>Powsta\u0144cy \u2013 g\u0142\u00f3wnie m\u0142odzie\u017c gimnazjalna i licealna \u2013 zamierzali opanowa\u0107 najwa\u017cniejsze budynki w mie\u015bcie: koszary, szpital, posterunek NKWD, milicji, s\u0105d, poczt\u0119 i dworzec kolejowy, a nast\u0119pnie zdobytym poci\u0105giem dotrze\u0107 do Rumunii, gdzie planowali do\u0142\u0105czenie do polskich oddzia\u0142\u00f3w. Liczyli te\u017c na jednoczesny wybuch powstania we Lwowie i Stanis\u0142awowie.<br \/>Powstanie by\u0142o \u017ale zaplanowane, a jego uczestnicy \u2013 cho\u0107 pe\u0142ni zapa\u0142u \u2013 bardzo s\u0142abo uzbrojeni (g\u0142\u00f3wnie w no\u017ce i kilka rewolwer\u00f3w). Po kr\u00f3tkiej walce wycofali si\u0119, zabijaj\u0105c trzech \u017co\u0142nierzy sowieckich i rani\u0105c dw\u00f3ch. Wkr\u00f3tce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z powsta\u0144c\u00f3w zosta\u0142a schwytana przez NKWD i przyby\u0142e na miejsce posi\u0142ki Armii Czerwonej. Do Czortkowa przyjechali te\u017c wysocy oficerowie NKWD \u2013 Iwan Sierow i Wsiewo\u0142od Mierku\u0142ow. O przebiegu \u015bledztwa na bie\u017c\u0105co informowano szefa NKWD \u0141awrientija Beri\u0119 i samego Stalina.<br \/>\u0141\u0105cznie w ci\u0105gu miesi\u0105ca aresztowano 540 os\u00f3b. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich zamordowano ju\u017c w czasie \u015bledztwa, kolejnych 21 skazano na kar\u0119 \u015bmierci i zabito, 55 os\u00f3b trafi\u0142o do \u0142agr\u00f3w. W nocy z 1 na 2 lipca 1941 r. NKWD-zi\u015bci wraz z miejscowymi komunistami dokonali tak\u017ce mordu na 8 czortkowskich dominikanach.<br \/>1600 \u2013 zmar\u0142 Jerzy Radziwi\u0142\u0142 \u2013 polski duchowny katolicki, kardyna\u0142, biskup wile\u0144ski i krakowski. Urodzony w 1556 r. w \u0141ukiszkach ko\u0142o Wilna.<br \/>1861 \u2013 zmar\u0142 ranny w honorowym pojedynku Bruno Bielawski \u2013 polski pisarz, poeta, autor tekstu pie\u015bni \u201cCzarny krzy\u017cyk\u201d, zwi\u0105zany z \u201cGazet\u0105 Lwowsk\u0105\u201d. Pochowany na Cmentarzu \u0141yczakowskim. Na jego nagrobku widnieje napis: \u201cZas\u0142u\u017conemu Autorowi, Szlachetnemu Patryocie, Przyjacielowi ludu Polskiego, Krzewicielowi o\u015bwiaty i mi\u0142o\u015bci Ojczyzny mi\u0119dzy kmiotkami, pierwszemu i najgorliwszemu pracownikowi na polu literatury ludowej w tej prowincyi, skromny ten pomnik wznie\u015bli ziomkowie\u201d. Urodzony w 1831 r.<br \/>1905 \u2013 urodzi\u0142a si\u0119 Wanda Wasilewska \u2013 polska pisarka i dzia\u0142aczka komunistyczna, sowiecka kolaborantka, wiceprzewodnicz\u0105ca PKWN. Po 17 wrze\u015bnia 1939 r. przyj\u0119\u0142a obywatelstwo radzieckie i zamieszka\u0142a we Lwowie, gdzie obj\u0119\u0142a faktyczne kierownictwo nad grup\u0105 polskich i ukrai\u0144skich komunist\u00f3w. Zorganizowa\u0142a pismo \u201cCzerwony Sztandar\u201d zamieszczaj\u0105c w nim swoje artyku\u0142y. Uczestniczy\u0142a aktywnie w kampanii do sowieckich pseudowybor\u00f3w z pa\u017adziernika 1939 r. (wybierano zgromadzenia Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Bia\u0142orusi). Na pocz\u0105tku 1940 r. zosta\u0142a cz\u0142onkiem Rady Najwy\u017cszej ZSRR ze Lwowa. W 1940 r. zosta\u0142a tu dyrektork\u0105 Teatru Dramatycznego. Popiera\u0142a wcielenie Lwowa do ZSRR.<br \/>1910 \u2013 urodzi\u0142a si\u0119 Eugenia Krassowska-Jod\u0142owska \u2013 polityk, pos\u0142anka i cz\u0142onek Rady Pa\u0144stwa PRL. Studiowa\u0142a i pracowa\u0142a na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, jako nauczycielka w Wilnie i dziennikarka \u201cPrawdy Wile\u0144skiej\u201d. W latach 1941-44 uczestniczy\u0142a w tajnym nauczaniu w Bia\u0142ymstoku. Zmar\u0142a w 1986 r.<br \/>1927 \u2013 w Wilnie urodzi\u0142 si\u0119 Tadeusz \u0141epkowski \u2013 polski historyk. Zmar\u0142 w 1989 r.<br \/>Kresy24.pl \/ Historyczne Kalendarium Kresowe \u2013 21 stycznia<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bie\u017c\u0105ce wydarzenia i publikacje z Bia\u0142orusi, Litwy, Ukrainy, Rosji i innych kraj\u00f3w by\u0142ego ZSRR. Historia i kultura dawnych Polskich Kres\u00f3w. \u017bycie Polak\u00f3w na Wschodzie dawniej i dzi\u015b. Szukanie swoich korzeni na Kresach. Najnowsze i archiwalne numery podziemnej polskiej prasy z Bia\u0142orusi w wersji online. 1940 \u2013 wybuch\u0142o powstanie przeciw sowietom w Czortkowie \u2013 pierwszy zryw [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3443589,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[136],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3443590"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3443590"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/nhub.news\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3443590\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3443589"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nhub.news\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3443590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3443590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nhub.news\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3443590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}