Handel rolno-spożywczy między Unią Europejską a Ukrainą budzi duże zainteresowanie. Otwarcie unijnego rynku na ukraińskie towary po wybuchu wojny wywołało w Polsce obawy o presję cenową i utratę rynków zbytu. Najnowszy Kwartalnik Agrobiznesu – Zima 2026 Credit Agricole Bank Polska S.A. (CABP) pokazuje jednak, że rzeczywisty obraz jest bardziej złożony.
• W latach 2021-2024 zwiększył się zarówno udział Ukrainy, jak i Polski w wartości unijnego importu artykułów rolno-spożywczych.
• Silną konkurencję dla Polski na rynku UE stwarzają jaja z Ukrainy, zwłaszcza w segmencie surowca kierowanego do przetwórstwa z chowu klatkowego.
Jak podkreślają autorzy raportu «Kwartalnik Agrobiznesu – Zima 2026» z banku Credit Agricole Bank Polska, ważnym krokiem w relacjach handlowych Unii Europejskiej z Ukrainą był rok 2016, kiedy to wraz z wejściem w życie strefy wolnego handlu DCFTA rozpoczęła się liberalizacja handlu. UE zniosła cła na import szeregu ukraińskich produktów rolno-spożywczych, ale z zachowaniem mechanizmów, których założeniem była ochrona unijnego rynku.
W 2022 r., po rosyjskiej inwazji na Ukrainę UE praktycznie zniosła cła i limity na ukraiński eksport rolno-spożywczy w ramach tzw. ATM-ów, co miało to pomóc Ukrainie w momencie, gdy tradycyjne szlaki handlowe zostały zablokowane. Doprowadziło to jednak do zakłóceń na unijnym rynku. W 2024 r. liberalizacja została przedłużona, ale z wprowadzeniem mechanizmów ochronnych dla wybranych, wrażliwych produktów rolnych. W 2025 r. ATM-y wygasły, co oznaczało tymczasowy powrót do zasad DCFTA. Umowa handlowa między UE i Ukrainą została później zaktualizowana. W efekcie redukcji lub zniesieniu ceł na artykuły rolno-spożywcze towarzyszą mechanizmy ochrony i nadzoru sytuacji na rynku.
Kluczowe dla polskich producentów pytanie to: czy bliskie i «uwolnione» relacje handlowe między Unią Europejską a Ukrainą odbywają się kosztem Polski? Raport wskazuje, że w drugiej połowie 2022 r.
