Home Polish mix in polish pdf Czy Ukraina wypycha Polskę z unijnych rynków zbytu? Eksperci CABP diagnozują sytuację

Czy Ukraina wypycha Polskę z unijnych rynków zbytu? Eksperci CABP diagnozują sytuację

263
0
SHARE

Handel rolno-spożywczy między Unią Europejską a Ukrainą budzi duże zainteresowanie. Otwarcie unijnego rynku na ukraińskie towary po wybuchu wojny wywołało w Polsce obawy o presję cenową i utratę rynków zbytu. Najnowszy Kwartalnik Agrobiznesu – Zima 2026 Credit Agricole Bank Polska S.A. (CABP) pokazuje jednak, że rzeczywisty obraz jest bardziej złożony.
• W latach 2021-2024 zwiększył się zarówno udział Ukrainy, jak i Polski w wartości unijnego importu artykułów rolno-spożywczych.
• Silną konkurencję dla Polski na rynku UE stwarzają jaja z Ukrainy, zwłaszcza w segmencie surowca kierowanego do przetwórstwa z chowu klatkowego.
Jak podkreślają autorzy raportu « Kwartalnik Agrobiznesu – Zima 2026 » z banku Credit Agricole Bank Polska, ważnym krokiem w relacjach handlowych Unii Europejskiej z Ukrainą był rok 2016, kiedy to wraz z wejściem w życie strefy wolnego handlu DCFTA rozpoczęła się liberalizacja handlu. UE zniosła cła na import szeregu ukraińskich produktów rolno-spożywczych, ale z zachowaniem mechanizmów, których założeniem była ochrona unijnego rynku.
W 2022 r., po rosyjskiej inwazji na Ukrainę UE praktycznie zniosła cła i limity na ukraiński eksport rolno-spożywczy w ramach tzw. ATM-ów, co miało to pomóc Ukrainie w momencie, gdy tradycyjne szlaki handlowe zostały zablokowane. Doprowadziło to jednak do zakłóceń na unijnym rynku. W 2024 r. liberalizacja została przedłużona, ale z wprowadzeniem mechanizmów ochronnych dla wybranych, wrażliwych produktów rolnych. W 2025 r. ATM-y wygasły, co oznaczało tymczasowy powrót do zasad DCFTA. Umowa handlowa między UE i Ukrainą została później zaktualizowana. W efekcie redukcji lub zniesieniu ceł na artykuły rolno-spożywcze towarzyszą mechanizmy ochrony i nadzoru sytuacji na rynku.
Kluczowe dla polskich producentów pytanie to: czy bliskie i « uwolnione » relacje handlowe między Unią Europejską a Ukrainą odbywają się kosztem Polski? Raport wskazuje, że w drugiej połowie 2022 r. udział Ukrainy w wartości unijnego importu artykułów rolno-spożywczych wyraźnie wzrósł, co było reakcją na nagłe otwarcie rynku. Ten wzrost nie był jednak trwały. W 2024 r. udział Ukrainy w unijnym imporcie wynosił ok. 1,9%, wobec 1,3% w 2021 r. « Po przejściowym wyraźnym wzroście udział Ukrainy obniżył się, przy czym pozostał na podwyższonym poziomie », podkreślają autorzy analizy.
Co jednak istotne, w tym samym okresie udział Polski w imporcie UE również wzrósł – z 4,9% do 5,5%. W praktyce oznacza to, że zarówno Ukraina, jak i Polska zwiększyły swoje znaczenie jako dostawcy żywności dla rynku unijnego.
Ponadto analiza pokazuje, że w latach 2021-2024 tylko w dwóch kategoriach produktowych doszło jednocześnie do wzrostu udziału Ukrainy i spadku udziału Polski w imporcie UE: „tytoń i namiastki tytoniu” oraz „kawa, herbata, przyprawy”. W pozostałych segmentach nie ma potwierdzenia tezy o wypieraniu polskich produktów przez Ukrainę.
W jakich produktach i w jakich krajach widać konkurencję?
Według raportu wzrost znaczenia Ukrainy w UE w latach 2021-2024 skoncentrował się w konkretnych grupach towarowych. Najsilniejszy przyrost udziału dotyczył zbóż, nasion i owoców oleistych, cukru i wyrobów cukierniczych, tłuszczów roślinnych, pasz. Są to segmenty, w których Ukraina posiada znaczące przewagi konkurencyjne wynikające ze skali produkcji i niższych kosztów. Co jednak ważne, analiza pokazuje, że tylko w dwóch kategoriach produktowych doszło jednocześnie do wzrostu udziału Ukrainy i spadku udziału Polski w imporcie UE: „tytoń i namiastki tytoniu” oraz „kawa, herbata, przyprawy”. W pozostałych segmentach nie ma potwierdzenia tezy o wypieraniu polskich produktów przez Ukrainę.
W latach 2021-2024 w przypadku produktów takich jak zboża, nasiona i owoce oleiste, cukry i wyroby cukiernicze udział zarówno Polski, jak i Ukrainy w wartości unijnego importu wzrósł. Ukraina ma jednak we wzroście w tych segmentach sporą przewagę nad Polską. Autorzy raportu wskazują, że silną konkurencję dla Polski na rynku UE stwarzają jaja z Ukrainy, zwłaszcza w segmencie surowca kierowanego do przetwórstwa z chowu klatkowego. Z kolei w przypadku artykułów takich jak drób, owoce i warzywa Polska zachowuje silną pozycję na rynku unijnym.
Jak wygląda handel między Polską a Ukrainą?
Raport wspomina także o wymianie handlowej między Polską a Ukrainą. Autorzy podkreślają, że Polska zarówno w 2021, jak i 2024 roku plasowała się jako czołowy dostawca artykułów rolno-spożywczych do Ukrainy. Ukraina jest ważnym rynkiem zbytu dla polskich eksporterów.
Autorzy raportu przypominają, że że mimo osiągniętego porozumienia na linii UE–Ukraina, w Polsce nadal obowiązuje bezterminowy zakaz importu z Ukrainy: pszenicy, kukurydzy, rzepaku i słonecznika oraz niektórych produktów ich przetwórstwa.
Wnioski z analizy CABP: Polska może stać się dla Ukrainy tym, kim dla Polski przez lata była Europa Zachodnia?
Eksperci CABP wskazują, że jak dotąd polski eksport artykułów rolno-spożywczych do UE nie został w dużym stopniu dotknięty negatywnymi skutkami liberalizacji handlu na linii UE-Ukraina. Presja ta jednak może się zwiększać, biorąc pod uwagę przewagi konkurencyjne ukraińskiego rolnictwa. Zdaniem autorów raportu strategie eksportowe nie powinny już opierać się na konkurencyjności cenowej, a raczej wyższej wartości dodanej i awansie w ramach łańcucha tworzenia wartości. « W tym kontekście Polska może starać się wykorzystywać swoją pozycję na unijnym rynku żywności i sąsiedztwo z Ukrainą w celu budowania wartości na ukraińskim eksporcie – w podobny sposób jak przez lata robiło to wiele krajów Europy Zachodniej z polskim eksportem », podsumowują eksperci Credit Agricole Bank Polska.