Po raz pierwszy w historii w ciągu jednego roku Europa wyprodukowała więcej prądu ze źródeł odnawialnych niż z paliw kopalnych. Można spodziewać się kolejnych rekordów OZE i spadku znaczenia węgla i gazu, nawet jeśli część polityków nie chce tego zaakceptować.
Donald Trump, podczas trwającego ponad godzinę przemówienia na Forum Ekonomicznym w Davos, poświęcił sporo czasu wiatrakom. Przekonywał, że odnawialne źródła energii i korzystające z nich kraje są «przegrywami».
REKLAMA
Tymczasem najnowsze dane pokazują, że trend transformacji energetycznej w Europie jest jasny i właśnie osiągnął kolejny kamień milowy. W 2025 roku farmy wiatrowe i elektrownie słoneczne po raz pierwszy odpowiadały za więcej produkcji prądu (30 proc.) niż paliwa kopalne (29 proc.) — informuje organizacja ekspercka Ember w najnowszym raporcie.
Zobacz wideo Amerykańska półkula. Sto lat interwencji
— Kolejnym priorytetem UE powinno być ograniczenie zależności od drogiego importowanego gazu, który naraża nas na szantaż energetyczny i podnosi ceny. W 2025 roku widzieliśmy pierwsze oznaki większego wykorzystania magazynów energii do przesuwania OZE na godziny szczytowe gazu, co zmniejsza zapotrzebowanie na gaz wieczorami i stabilizuje ceny — komentuje dyrektor programu europejskiego w Ember Paweł Czyżak. Kolejny przełom w energetyce
Wyprzedzenie gazu, węgla i ropy przez wiatr i słońce to część długofalowego trendu, który przyspieszył w ostatnich pięciu latach. Kluczowy w osiągnięciu tego wyniku w ubiegłym roku był przyrost produkcji energii z paneli słonecznych o aż 20 proc. Sama fotowoltaika dała nam więcej energii elektrycznej niż węgiel w 2025 roku.
Nieco gorzej wygląda to po stronie elektrowni wiatrowych — tempo ich budowy jest znacznie niższe niż w przypadku farm słonecznych. Wraz z nietypowymi warunkami pogodowymi sprawiło to, że wyprodukowały one nieco mniej prądu niż w 2024 roku — wciąż są jednak drugim największym źródłem energii elektrycznej w UE.
Wiatr i słońce po raz pierwszy wyprzedziły paliwa kopalneŹródło: Ember
Ten trend jest powszechny na kontynencie. Wiatr i słońce wygenerowały więcej energii niż wszystkie paliwa kopalne w 14 z 27 krajów w 2025 roku. W kilku kolejnych krajach czyste źródła energii łącznie (OZE oraz atom) wyprzedzają paliwa kopalne. Produkcja energii z węgla spadła poniżej 10 proc. w całej UE.
W połowie krajów UE produkcja prądu z wiatru i słońca przewyższa paliwa kopalneŹródło: Ember
Polska pozostaje pod tym względem w ogonie Unii Europejskiej. Efekt: żaden inny kraj na kontynencie nie emituje tak dużo zanieczyszczeń klimatycznych na jednostkę energii elektrycznej.
Jednocześnie trend zmian w energetyce jest w Polsce taki sam jak w pozostałych państwach i w najbliższych kilku latach źródła odnawialne powinny wyprzedzić węgiel w produkcji elektryczności. W 2025 udział węgla w tak zwanym miksie energetycznym był u nas rekordowo niski, bo wyniósł (według różnych źródeł) 51-52 proc. Rekordów w energetyce było na kontynencie więcej — pokazuje poniższa grafika Ember:
Rekordy transformacji energetycznej w krajach UEŹródło: Ember Problem z gazem
O ile węgiel staje się marginalnym źródłem energii w skali Europy, o tyle rola gazu pozostaje duża. To problem, bo to paliwo pochodzi w większości z importu — przez co jesteśmy narażeni na wzrosty cen, a także naciski polityczne.
Analiza Ember pokazuje też, że gaz oznacza wyższe ceny prądu — podczas gdy produkcja energii ze słońca zbija ceny.
Energia słoneczna obniża ceny prąduŹródło: Ember
— Odejście od ropy i gazu to nie tylko sprawa klimatu czy rachunku ekonomicznego, lecz także ważny element polityki bezpieczeństwa.
